marketkonekt
0 0
0
 
Detajet e Aktit
Titulli: PËR MIRATIMIN E DOKUMENTIT TË PROGRAMIT BUXHETOR AFATMESËM, 2011-2013
Tipi i Aktit: Vendim i KM
Numri i Aktit: 636
Statusi i Aktit: Ne fuqi
Data e Aktit: 28.07.2010
Data e aprovimit te Aktit: 28.07.2010
Numri i neneve: --
Numri i fletores zyrtare: 121
Data e fletores zyrtare: 28.07.2010
Aktiviteti: Buxhet
Propozuar nga: Këshilli i Ministrave
Pershkrimi i Aktit: Projekt- Dokumenti i Rishikuar i Programit Buxhetor Afatmesem (PBA) 2011 – 2013 perben finalizimin e fazes se pare te procesit te pergatitjes se Dokumentit te Programit Buxhetor Afatmesem 2011 – 2013, proces ky i iniciuar permes vendimeve te Komitetit te Planifikimit Strategjik (KPS) per percaktimin e Kuadrit Makro-Fiskal 2011 – 2013 dhe Tavaneve Pergatitore te Programit Buxhetor Afatmesem 2011-2013.
Akte te ngjashem
1 PËR MENAXHIMIN E SISTEMIT BUXHETOR NË REPUBLIKËN E SHQIPËRISË
Permbajtja e Aktit 
  
Permbajtja:











VENDIM


 


Nr.636, datë 28.7.2010


 


PËR MIRATIMIN E DOKUMENTIT TË PROGRAMIT BUXHETOR AFATMESËM, 2011-2013


 


Në mbështetje të nenit 100 të Kushtetutës dhe të nenit 25 të ligjit nr.9936, datë 26.6.2008 “Për menaxhimin e sistemit buxhetor në Republikën e Shqipërisë“, me propozimin e Ministrit të Financave, Këshilli i Ministrave


 


VENDOSI:


 


Miratimin e dokumentit të Programit Buxhetor Afatmesëm, 2011-2013, sipas tekstit që i bashkëlidhet këtij vendimi dhe është pjesë përbërëse e tij.


 


Ky vendim hyn në fuqi pas botimit në Fletoren Zyrtare.


 


KRYEMINISTRI


 


Sali Berisha







 


 


 


 


 


 


 


 


 


 


 


 


 


 


 


 


 


 


 


 


 


 


 


 


 


 


 


 


 


 


 


 


 


 


 


 


 


 


 


 


 


 


 


 


 


 


5917








 


 


 


 


 


 


REPUBLIKA E SHQIPERISE


 


MINISTRIA E FINANCAVE


 


 


 


 


 


 


 


 


 


 


 


 


 


PROGRAMI BUXHETOR AFATMESEM 2011 -- 2013


 


Projekjtt Dokumentt


 


 


 


 


 


 


 


 


 


 


 


 


 


 


 


 


 


 


 


 


 


 


 


 


 


Paraqitur per miratim KPS dhe KM


 


Korrik 2010


 


 


 


 


 


 


 


 


 


5918







 


 


PERMBLEDHJE


 


Projekt- Dokumenti i Rishikuar i Programit Buxhetor Afatmesem (PBA) 2011 – 2013 perben finalizimin e fazes se pare te procesit te pergatitjes se Dokumentit te Programit Buxhetor Afatmesem 2011 – 2013, proces ky i iniciuar permes vendimeve te Komitetit te Planifikimit Strategjik (KPS) per percaktimin e Kuadrit Makro-Fiskal 2011 – 2013 dhe Tavaneve Pergatitore te Programit Buxhetor Afatmesem 2011-2013.


 


Kete vit kerkesat buxhetore jane paraqitur ne menyre me te plote ne krahasim me vitin e kaluar, pasi ne kete proces per here te pare jane perfshire te gjitha njesite e qeverisjes qendrore dhe fondet speciale te tyre. Per here te pare nga institucionet buxhetore eshte konceptuar paraqitja e kerkesave per buxhet mbi baze programi dhe produktesh duke realizuar deri diku lidhjen e politikave me shpenzimet. Megjithate, ne kete faze te pergatitjes se ketyre kerkesave, cilesia e tyre ende nuk paraqitet ne nivelin e kerkuar dhe kjo do te jete nje sfide per vitet e tjera te pergatitjes se kerkesave buxhetore 2012-2014 si dhe ne vitet ne vazhdim. Si edhe nje vit me pare i gjithe procesi eshte drejtuar dhe koordinuar nga Grupi per Strategji Buxhet dhe Integrim (GSBI), i cili eshte ngritur ne çdo ministri linje ne baze te Urdherit te Kryeministrit nr.78, date 08.05.2006, ku nje rol te vecante ka luajtur koordinatori i GSBI-se (Sekretari i Pergjithshem) ne çdo ministri. Ne menyre te ngjashme, ne perputhje me udhezimin “Per pergatitjen e buxhetit dhe fondet speciale te tyre”, eshte drejtuar dhe organizuar ky proces edhe ne institucionet e tjera buxhetore.


 


Dokumenti i PBA 2011 – 2013 paraqet ne detaje qellimet, objektivat dhe produktet e programeve te seciles prej Ministrive te Linjes, ne nivel programi per vitet 2011, 2012 dhe 2013 si dhe nje permbledhje te kerkesave buxhetore te institucioneve te tjera buxhetore te perfshira per here te pare ne kete proces. Keshtu, ky dokument ka mundur te realizoje per nje kuader afatmesem lidhjet mes qellimeve dhe objektivave te politikave, me alokimin e burimeve buxhetore, perkatesisht ne nivel programi.


 


Eshte e rendesishme per t’u theksuar fakti se, me rritjen progresive te vemendjes kushtuar procesit te Programit Buxhetor Afatmesem 2011-2013, kapaciteti i menaxhimit po permiresohet vazhdimisht me kalimin e kohes. Gjithashtu, Sistemi i Planifikimit te Integruar dhe veçanerisht miratimi i Strategjise Kombetare per Zhvillim dhe Integrim, jane bazat e forcimit te vazhdueshem te procesit te PBA-se, nepermjet sigurimit te informacionit te nevojshem ne nivel strategjik te politikave.


 


Ne vijim, dokumenti i Programit Buxhetor Afatmesem 2011-2013 eshte i strukturuar ne kater kapituj:


 


Î Kapitulli i Pare pershkruan rolin e PBA-se si nje instrument i menaxhimit te shpenzimeve publike, pjese perberese e Sistemit te Planifikimit te Integruar si edhe, termat kohore qe procesi i PBA-se ka ndjekur gjate vitit buxhetor.


Î Kapitulli i Dyte pershkruan Kuadrin Makroekonomik dhe Fiskal per periudhen 2011-2013.


Î Kapitulli i Trete paraqet ne menyre te permbledhur informacionin e siguruar nga Ministrite e Linjes lidhur me Programin Buxhetor Afatmesem 2011-2013 dhe konkretisht qellimet, objektivat dhe produktet e politikes per secilin prej programeve te tyre per vitet 2011, 2012 dhe 2013.


 


Î Kapitulli i Katert paraqet Tavanet Pergatitore te Shpenzimeve per periudhen 2011-2013, per çdo njesi te qeverisjes vendore dhe fondet speciale te tyre


 


 


 


 


 


 


 


 


 


 


 


5919







 


Hyrje


 


A.1 Roli i Programit Buxhetor Afatmesem (PBA)


 


 


Programi Buxhetor Afatmesem eshte nje instrument operacional per menaxhimin e shpenzimeve publike dhe nje komponent kyc i Sistemit te Planifikimit te Integruar. Ai eshte rezultat i dy proceseve: Rishikimit te Politikave dhe Planifikimit te Shpenzimeve. Planet e shpenzimeve hartohen nga ministrite e linjes brenda burimeve qe Qeveria ka ne dispozicion. Ky dokument perdoret per te informuar Kuvendin e Shqiperise dhe publikun e gjere lidhur me planet e shpenzimeve te Qeverise per tre vitet e ardhshme te cilat do te cojne ne arritjen e objektivave politike te Qeverise. Ai percakton kontekstin afatmesem te Buxhetit Vjetor.


 


Qellimet kryesore te PBA jane:


 


Inkurajimi i efektivitetit, eficences dhe ekonomise ne kryerjen e shpenzimeve publike; Lidhje e drejtperdrejte ndermjet prioriteteve strategjiko-politike te Qeverise me shperndarjen


 


e burimeve publike dhe kryerjen e shpenzimeve publike;


 


Promovimi i disiplines fiskale duke mundesuar qe shpenzimet publike te planifikohen brenda nje kuadri realist makroekonomik dhe fiskal;


 


Zgjerimi i vizionit te procesit buxhetor duke siguruar qe programet e shpenzimeve te planifikohen ne nje periudhe afatmesme (3 vjeçare).


 


Dokumenti i PBA hartohet nga Ministria e Financave dhe i jep mundesine Keshillit te Ministrave per te zhvilluar nje kuader te qarte burimesh brenda periudhes afatmesme qe do te sherbeje si baze per planifikimin e shpenzimeve korrente dhe kapitale publike.


 


Gjithashtu, ai i sherben njesive te qeverisjes qendrore dhe fondeve speciale te tyre pasi mundeson percaktimin prej tyre te politikave dhe programeve ne nje strukture koherente si dhe mundesine per te percaktuar kostot dhe prioritetet e tyre brenda kontekstit te burimeve te disponueshme, ne menyre qe burimet financiare te mund te alokohen tek programet prioritare ne periudhen afatmesme.


 


Duhet theksuar gjithashtu qe procesi i hartimit te PBA eshte i orientuar mbi bazen e performances. Perparesite e kesaj menyre te re te konceptimit te planifikimit te shpenzimeve konsistojne ne perftimin e:


 


Kontributit te qarte te produkteve ne permbushjen e objektivave te politikes; Produkteve te matshme;


 


Aktiviteteve te kostueshme.


 


A.2 Programit Buxhetor Afatmesem dhe Strategjia Kombetare per Zhvillim dhe Integrim Strategjia Kombetare per Zhvillim dhe Integrim, me nje horizont planifikimi prej 7 vitesh,


 


percakton strategjite dhe synimet afatshkurtra dhe afatgjata per te gjithe sektoret, bazuar ne nje vizion kombetar. Per arritjen e nje prej synimeve kryesore te SKZHI-se, antaresimin e Shqiperise ne NATO, nje rol te rendesishem luajti edhe Programimi Buxhetor Afatmesem. Ky program do ti sherbeje edhe arritjes se aspiratave te SKZHI-se per Integrimin Europian.


 


Per procesin e Programit Buxhetor Afatmesem 2011-2013, elementi strategjik i PBA-se u sigurua nepermjet konsultimit te strategjive sektorale dhe ndersektorale pergjate procesit te Rishikimit te Politikes se Programit – percaktimi i qellimeve dhe objektivave per cdo program shpenzimesh te çdo ministrie. Ky proces u ndermorr nga nje bashkepunim i ngushte ndermjet Ministrise se Financave, Ministrise se Integrimit dhe Departamentit te Bashkerendimit te Strategjive dhe Koordinimit te Ndihmes se Huaj, ne Kryeministri.


 


A.3 Procesi i Pergatitjes se PBA-se 2011 – 2013


 


Tabela 1 paraqet ne menyre te permbledhur hapat kryesore ne procesin e pergatitjes se PBA-se 2011-2013, te ndermarre ne perputhje me kalendarin e Sistemit te Planifikimit te Integruar te miratuar nga Komiteti i Planifikimit Strategjik.


 


 


 


5920







 


Tabela 1          Fazat e Pergatitjes se PBA-se


 

















































































































































































































































 



 



FAZAT



 



KOHA



 



PERSHKRIMI



1.



Kuadri



makroekonomik,



Tremujori



?



Pergatitja    e    tavaneve    te    pergjithshme    dhe



vendosja



e



prioriteteve



dhe



I



 



vendosja  e  treguesve  makroekonomike  permes



pergatitja e tavaneve te PBA-se per



 



 



parashikimit makroekonomik.



secilen ministri



 



 



 



?   Identifikimi i prioriteteve te politikave dhe zerave



 



 



 



 



 



 



 



me  ndikim  te  rendesishem  ne  shpenzime  e  te



 



 



 



 



 



 



 



ardhura   (pagat, transfertat vendore, programet e



 



 



 



 



 



 



 



reja, projektet kryesore te investimeve publike)



 



 



 



 



 



 



?   Vendosja e tavaneve pergatitore te PBA-se



 



 



 



 



 



 



?   Pergatitja e Udhezimit per Pergatitjen e Buxhetit.



Qeveria miraton parashikimin makro, tavanet e pergjithshme dhe tavanet pergatitore  te PBA-se 3-



vjecare per cdo minsitri



 



 



 



 



2.     Rishikimi     i     Politikes     se



Tremujori



?



Ministrite  vendosin  politikat  per  cdo  program



Programit (RPP).



 



II



 



dhe    identifikojne    qellimet    dhe    objektivat    e



 



 



 



 



 



 



 



programit.



3.     Plani     i     Shpenzimeve     dhe



Tremujori



?



Brenda    tavaneve    te    percaktuara,    ministrite



Investimeve te Programit (PSHIP).



II



 



zhvillojne PSHIP duke identifikuar produktet dhe



 



 



 



 



 



 



 



duke  i  kostuar  aktivitetet  ne  baze  te  fondeve  ne



 



 



 



 



 



 



 



dispozicion per cdo program.



 



 



 



 



 



 



?   Dorezimet e PBA-se jane plotesisht te reflektuara



 



 



 



 



 



 



 



ne Planin e Integruar te Ministrise.



Qeveria miraton projekt dokumentin e PBA



 



 



4. Pergatitja e Buxhetit



 



Tremujori



?   Pergatitja e Udhezimit Plotesues per Pergatitjen e



 



 



 



 



 



III



 



Buxhetit.



 



 



 



 



 



 



?   Ministrite paraqesin buxhetet e detajuara.



Qeveria miraton projektin e PBA te rishikuar dhe projektligjin e buxhetit dhe i dergon ne Kuvend



perkatesisht per informim dhe miratim



 



 



5. Shqyrtimi ne Kuvend



 



Tremujori



?   Shqyrtimi  dhe  miratimi  i  ligjit  vjetor  te  buxhetit



 



 



 



 



 



IV



 



nga Kuvendi.



Shenim: Dokumenti perfundimtar i PBA publikohet ne fillim te vitit pasardhes pas miratimit te ligjit vjetor



te buxhetit nga Kuvendi.



 



 



 



 




A.3.1 Rishikimi i Politikes se Programit (RPP)


 


Nevoja kryesore per nje manaxhim efektiv te financave publike eshte percaktimi i qarte i politikave. Per politikat e reja kjo mund te arrihet nepermjet zbatimit te nje procesi te mire te percaktimit te politikave, domethene nepermjet permiresimit te hartimit te politikave.


 


Ne praktike, procesi i hartimit te politikave nuk ka qene gjithmone i frytshem persa i perket qartesise se politikave. Procesi i PBA-se merr nje rendesi paresore ne perpjekjet e qeverise per te lidhur buxhetin vjetor me politikat e tij. Per te arritur kete, politikat duhet te jene te qarta, te kuptueshme dhe te rishikohen rregullisht nepermjet nje procesi te rishikimit te politikes se programit i cili eshte i integruar me procesin e planifikimit te shpenzimeve dhe investimeve, percaktimit te kostove dhe pergatitjes se buxhetit.


 


A.3.2 Planifikimi i Shpenzimeve dhe Investimeve te Programit (PSHIP)


 


Planifikimi i Shpenzimeve dhe Investimeve te Programit eshte pjese e planifikimit strategjik dhe pason Rishikimin e Politikes se Programit. Ai perfaqeson pjesen kryesore te procesit te pergatitjes se PBA-se. PSHIP ndermerret ne kontekstin e politikes makroekonomike dhe veçanerisht te nevojes per stabilitet fiskal.


 


Ai realizohet gjithashtu ne kontekstin e prioriteteve strategjike te Qeverise dhe te qellimeve dhe objektivave te politikes te percaktuara per çdo sektor, domethene, nepermjet Rishikimit te Politikes se Programit. PSHIP reflekton menyren se si Qeveria deshiron t’i alokoje burimet e saj per secilin sektor.


 


5921







 


 


Nje hap i rendesishem per te garantuar qe procesi i PSHIP te jete ne perputhje me kuadrin makroekonomik e fiskal dhe prioritetet strategjike te Qeverise, eshte vendosja e tavaneve te shpenzimeve, qe perben kufirin maksimal qe mund te shpenzohet ose te planifikohet per t’u shpenzuar, per nje qellim te caktuar. PSHIP ndermerret nga ministrite e linjes duke perdorur sistemin e informatizuar te Ministrise se Finances per Planifikimin e Shpenzimeve dhe Investimeve te Programeve. Per njesite e qeverisjes qendrore qe u perfshine per here te pare ne kete proces dhe qe nuk kane akses ne sistemin e informatizuar, planifikimi i shpenzimeve u mundesua nepermjet formateve perkatese te percaktuara ne udhezimin e pergatitjes se buxhetit.


 


A.3.3 Kerkesat per Shpenzime te PBA


 


Pas perfundimit te fazes se PSHIP, njesite e qeverisjes qendrore dhe fondet speciale te tyre paraqesin kerkesat perkatese per shpenzime te PBA. Keto kerkesa duhet te jene rigorozisht brenda tavaneve te percaktuara nga Komiteti i Planifikimit Strategjik prane Keshillit te Ministrave, si dhe te jene te miratuara nga titullaret respektive.


 


A.3.4 Kerkesat Shtese per Shpenzime te PBA


 


Kerkesat shtese per shpenzime te PBA paraqesin nevojat per financim te programeve perkatese te njesive te qeverisjes qendrore dhe fondeve speciale te tyre, te cilat nuk mund te mbulohen brenda tavaneve te percaktuara nga Ministria e Financave. Keto kerkesa perfshijne gjithashtu nje shpjegim se pse njesia e qeverisjes qendrore perkatese nuk mund te siguroje nje kursim eficent nga Programet e tjera.


 


Miratimi i Kerkesave Shtese te PBA, per nje ose me shume njesi te qeverisjes qendrore, kerkon rialokimin e burimeve nga programet me pak prioritare te njesive te tjera te qeverisjes qendrore, e cila vendoset nga Keshilli i Ministrave.


 


A.3.5 Miratimi i PBA


 


Pas analizes dhe shqyrtimit te kerkesave per shpenzime te PBA dhe kerkesave shtese te PBA, Ministria e Financave pergatit materialin e permbledhur ne Projekt Dokumentin e PBA i cili paraqitet per shqyrtim prane Komitetit te Planifikimit Strategjik dhe me pas per miratim perfundimtar prane Keshillit te Ministrave.


 


A.3.6 Roli i Ministrise se Financave


 


Roli i Ministrise se Financave eshte kryesor dhe shume i rendesishem. Nuk eshte roli i saj primar per te analizuar objektivat dhe qellimet e politikave te sektorit; kjo eshte pergjegjesia e Keshillit te Ministrave. Roli i saj kryesor eshte qe, gjate fazes se Rishikimit te Politikes se Programit, te siguroje qe politika, objektivat dhe qellimet jane te percaktuara qarte dhe se programet mbeshtetese dhe rezultatet e synuara do te plotesojne objektivat dhe qellimet e politikes ne nje menyre qe krijon vlere per para qe do te thote ne menyre ekonomike, efiçente dhe efektive.


 


Ndersa, roli i Ministrise se Financave ne fazen e Planifikimit te Shpenzimeve dhe Investimeve te Programit eshte i dyfishte.


 


Detyra e saj e pare eshte: t’i beje propozime Keshillit te Ministrave per Tavanet e Pergjithshme te Shpenzimeve dhe Tavanet Pergatitore te PBA-se.


 


Ndersa detyra e saj e dyte ka te beje me vleresimin e faktit nese ministrite po arrijne eficencen, efektivitetin dhe ekonomi ne zbatimin e programeve, gje te cilen ajo e mban parasysh kur ben propozim e Tavaneve Pergatitore te PBA-se.


 


A.3.7 Roli i Komitetit te Planifikimit Strategjik


 


Komiteti i Planifikimit Strategjik eshte nje strukture e krijuar prane Keshillit te Ministrave e cila kryesohet nga Kryeministri. Roli i ketij Komiteti eshte thellesisht koordinues dhe vendimmarres, pasi te gjitha propozimet e rendesishme qe kane te bejne me Sistemin e Planifikimit te Integruar ne pergjithesi, dhe Programit Buxhetor Afatmesem ne vecanti, kalojne detyrimisht per shqyrtim prane ketij Komiteti perpara se te marrin miratimin perfundimtar prane Keshillit te Ministrave.


 


Ne procesin e pergatitjes se PBA, Komiteti i Planifikimit Strategjik dhe Keshilli i Ministrave luajne nje rol paresor ne drejtim te miratimit te nje sere etapash te rendesishme te tilla si:


 


Kuadri Makroekonomik dhe Fiskal per periudhen e PBA Tavanet Pergatitore dhe Perfundimtare te PBA


 


5922







 


Kalendari i SPI


 


Projekt Dokumentin e PBA Dokumentin e PBA te rishikuar


 


B. Kuadri Makroekonomik dhe Fiskal per Periudhen 2011-2013


 


Kuadri fillestar makroekonomik e fiskal per periudhen 2011-2013 eshte pjese e Sistemit te Planifikimit te Integruar dhe pergatitet nga Ministria e Financave. Kuadri makroekonomik e fiskal pergatitet me qellim qe te ofrohet informacion per percaktimin e perparesive strategjike, shpenzimeve agregate, synimeve ne lidhje me te ardhurat dhe defiçitin, si edhe per percaktimin e tavaneve per te filluar proçesin e p?rgatitjes se Programit Buxhetor Afatmesem (PBA) ne nivel ministrie. Kuadri fillestar makroekonomik e fiskal miratohet nga Komiteti i Planifikimit Strategjik ne muajin e pare te çdo viti, dhe eshte subjekt rishikimi dhe perditesimi ne dy momente kyç gjate vitit; ne muajin Maj, perpara finalizimit te PBA-se dhe te tavaneve te PBA-se per shpenzimet, dhe ne muajin Shtator, perpara dergimit ne Parlament te projekt buxhetit te shtetit.


 


Kuadri makroekonomik e fiskal per periudhen 2011-2013 perbehet nga dy pjese kryesore. Ne pjesen e pare paraqiten vleresimet mbi zhvillimet ekonomike dhe fiskale gjate vitit 2009 dhe tremujorit te pare te vitit 2009, dhe pjesa e dyte trajton parashikimet e treguesve kryesore makroekonomik, parashikimin e burimeve ne dispozicion te qeverise dhe shperndarjen e tyre per periudhen 2011-2013.


 


B.1 Zhvillimet makroekonomike


 


Gjatë vitit 2009, ndonëse ekonomia shqiptare u përball me një tkurrje të ritmeve të rritjes si pasojë e efekteve negative të krizës ekonomike globale, përsëri ajo performoi tejet pozitivisht dhe tregoi që ajo është një ekonomi vitale dhe me optimizëm. Rritja reale ekonomike për vitin 2009 vlerësohet në nivelin 3.3 përqind shoqëruar nga një inflacion mesatar prej 2.2 përqind. Vlen për t’u theksuar se ky rritëm rritjeje pozitiv i ekonomisë sonë i rezultuar për vitin 2009, i shoqëruar me ruajtjen e fondamenteve dhe stabilitetit ekonomik të vëndit, është mjaft i kënaqshëm nëse vihet në një rrafsh relativ me ecurinë ekonomike të vëndeve të rajonit, apo më gjërë. Hapat drejt një ekonomie të qëndrueshme dhe më efiçiente, i atribuohen kryesisht ndërthurjes së politikave makroekonomike fiskale dhe monetare të ndjekura në mënyrë adekuate dhe të kujdesshme nga ana e qeverisë dhe autoritetit monetar. Një tjetër faktor me një atribut të rëndësishëm në qëndrueshmërinë e ekonomisë së Shqipërisë ishin reformat radikale strukturore, fiskale, administrative dhe ligjore të kryera nga qeveria gjatë këtyre katër viteve të fundit, si dhe të politikave të frytshme buxhetore me prioritete mjaft të goditura, të cilat përkuan me këtë kohë të vështirë ekonomike, duke sheshuar masën më të madhe të efekteve negative të krizës globale.


 


Rritja ekonomike p?r vitin 2009 është mbështetur kryesisht nga një performanc? e k?naqshme e sektorit të shërbimeve dhe atij të bujqësisë. Gjithashtu, viti 2009 është mbështetur edhe nga nj? volum i lart? i investimeve publike gjatë vitit 2009 me rreth 9.9 përqind e PBB, prej të cilave rreth 8.4 përqind janë kryer nga qeveria qendrore. Investimet publike ishin instrumenti kryesor i politikës fiskale të ndërmarrë për minimizimin e ekekteve negative të krizës eknomike globale. Zhvillime tepër pozitive janë evidentuar edhe n? sektorin energjitik pas dy vitesh tepër t? v?shtira q? ky sektor kaloi si rezultat i kushteve të pafavorshme klimaterike. Sektorët të cilët regjistruan një tkurrje ishin sektori i industrisë, kryesisht industria nxjerrëse, dhe ai i ndërtimit jo-publik.


 


Përsa i përket bilancit tregtar, gjatë 2009 niveli i rritjes s? eksporteve ra me rreth 8.5 përqind krahasuar me një vit më parë, ndërsa niveli i importeve pësoi gjithashtu një rënie prej rreth 2 përqind, ndërkohë defiçiti tregtar i shprehur në Lekë ngeli në të njëjtat nivele të një viti më parë, rreth 327.3 milliardë Lek. Megjithëse eksportet e mallrave kanë regjistruar një rënie të konsiderueshme, vlen të përmendet se rënia mujore e eksporteve ka arritur kulmin e saj në muajin Prill 2009, ndërsa në muajt në vijim ritmet e rënies kanë ardhur duke u minimizuar gradualisht për të patur një rritje pozitive në muajt tetor, nëntor dhe dhjetor përkatësisht në nivelet 0.8 dhe 4.7 dhe 41.8 përqind. Në të njëjtën kohë edhe deficiti tregtar për muajt nëntor e dhjetor regjistroi një tkurrje prej respektivisht 5.2 dhe 7.8 përqind. Fluksi hyrës neto i investimeve t? huaja direkte i shprehur në Euro gjatë periudhës vitit 2009, është rritur me rreth 7.1 përqind krahasuar me vitin e


 


5923







 


kaluar. Nxitja e biznesit nëpërmjet politikave lehtësuese në rrafshin fiskal dhe administrativ ka ndihmuar në performancën e tij. Përmirësimi i vazhdueshëm kryesisht i infrastrukturës rrugore, rinovimi i teknologjive në sektorë të ndryshëm dhe zhvillimi i kapaciteteve njerëzore kanë rritur efiçencën e ekonomisë, duke e kthyer këtë të fundit gjithnjë dhe m? tepër në një faktor të rritjes ekonomike.


 


Presionet inflacioniste me të cilat është përballur ekonomia shqiptare gjatë vitit 2009 kanë qënë në nivele të ulta. Krahas rënies së ndjeshme të çmimeve të lëndëve të para në tregun ndërkombëtar, procesi disinfacionist u nxit dhe nga dobësimi i presioneve inflacioniste nga kërkesa e brendshme në kushtet e recesionit ekonomik global. Norma mesatare e inflacionit për vitin 2009 ishte 2.2 p?rqind duke qenë s?risht brenda intervalit target prej 2 - 4 përqind të Bank?s s? Shqip?ris?. N? muajt e par? t? vitit 2009 presionet inflacioniste ishin n? nivele t? ulta krahasuar me nj? vit më par?. Si pasoj? e rënies s? cmimeve t? nj? ser? mallrash t? ardhura nga importi, vecan?risht çmimet e produkteve ushqimore dhe t ? karburanteve t? cilat p?rb?jne dhe pjesën kryesore t? importeve t? vendit, gjat? gjysmës s? par? t? vitit 2009 inflacioni mesatar ishte n? nivelin 2.0 p?rqind. M? tej, gjat? periudhës tetor – dhjetor 2009, këto presione inflacioniste t? ardhura nga tregjet nd?rkomb?tare u shtuan gradualisht dhe gjatë pjesës së dytë vitit inflacioni vjetor ka ardhur në rritje. Inflacioni i fund-vitit ka shënuar dhe nivelin maksimal për këtë vit me 3.5 përqind.


 


Ecuria e kursit të këmbimit gjatë vitit 2009 tregon që Leku u zhvler?sua kundrejt monedhës evropiane prej rreth 7.5 perqind dhe p?soi nj? zhvler?sim t? konsiderueshëm kundrejt dollarit amerikan, me rreth 12.8 perqind krahasuar me një vit më parë duke reflektuar ecurinë e kësaj monedhe n? bursat ndërkombëtare. Për vitin 2009 një Euro u ble mesatarisht me 132.06 lekë dhe një dollar u ble mesatarisht me 94.99 lekë.


 


B.2  PARASHIKIMET MAKROEKONOMIKE DHE FISKALE


 


Në periudhën Janar – Prill 2010 u eksportuan 47,931 mln lekë mallra, një rritje prej 60.3 përqind në krahasim me periudhën Janar – Prill 2009. Gjatë kësaj periudhe të vitit të gjitha grupmallrat shënuan rritje krahasuar me një vit më pare. Kështu grupi “Minerale, Lëndë djegëse, en. elektrike” shënoi rritjen më të madhe prej 209.0 përqind, i ndjekur nga grupi “Materiale ndërtimi dhe metale” me rritje 135.0 përqind, “Lëkurë dhe artikujt prej tyre” me rritje 81.7 përqind dhe grupi “Makineri, pajisje dhe pjesë këmbimi” me rritje 57.5 përqind. Krahasimi me vitin paraardhës për disa nga grup mallrat tregon që eksporti i grupit “Produkte kimike dhe plastike” u rrit 3.6 përqind, grupi “Tekstile dhe këpucë” u rrit 14.0 përqind, ndërsa eksporti i grupit “Prodhime druri dhe letre” rrit 33.9 përqind


 


Të dhënat mbi importet tregojnë se u importuan 138,516 mln lekë mallra me rritje 7.8 përqind në krahasim me të njëjtën periudhë të vitit 2009. Si rrjedhim defiçiti tregtar i kësaj periudhe është 90,585 mln lekë, duke shënuar një ulje prej 8.1 përqind krahasuar me të njëjten periudhë të vitit 2009.


 


Inflacioni vjetor gjatë vitit 2010 ka ardhur në rënie duke shënuar nivelin 3.1 përqind në Maj, 2010 nga 3.9 dhe 3.4 përqind që regjistronte përkatësisht në Mars e në Prill të këtij vivi. Ndërkohë inflacioni bazë dhe ai i mallrave të patregtueshëm kanë qëndruar në nivele të ulta rreth 1.2 përqind.


 


Dinamika e kursit të këmbimit gjatë muajit prill 2010 tregon për zhvlerësim te lekut kundrejt dollarit amerikan dhe për një vlersim kundrejt monedhës europiane respektivisht me 0.5 dhe 0.6 përqind krahasuar me muajin parardhës. Gjatë muajve tre muajve të pare të viti 2010 Leku ka pasur po të njëjtën sjellje kundrejt dollarit amerikan dhe monedhës europiane. Gjatë kesaj periudhe (janar – Prill 2010) Leku ka pësuar një zhvlerësim mesatar vjetor prej 2.3 përqind kundrejt dollarit amerikan dhe 7.7 përqind kundrejt monedhës europiane. Gjatë kësaj periudhe të pare të vitit 2010 (janar – prill), një dollar amerikan u këmbye mesatarisht me 100.91 Lek ndërsa nje Euro u këmbye me 138.67 Lek.


 


Teprica e kredisë për ekonominë në maujin Prill të vitit 2010 arriti në 450.2 miliardë lekë. Rritja e tepricës së kredisë, krahasuar me fundvitin 2009 (Dhjetor’09) shënoi vlerën 9.8 miliardë lekë, me një rritje prej rreth 2.2 përqind, ndërsa krahasuar me të njëjtën periudhë të një viti më parë (Prill ’09) rritja e tepricës së kredisë shënoi vlerën 32.2 miliardë lekë, me një rritje prej rreth 7.7 përqind. Nga struktura e tepricës së kredisë sipas monedhave vazhdon të mbizoterohet nga kredia në


 


5924






 


valutë, duke përbërë rreth 67.6 përqind të totalit të tepricës së kredisë. Pesha specifike e kredive për individët, arriti në nivelin 32.7 përqind.


 


Oferta totale e parasë, e matur nga agregati M3, arriti në 886.3 miliardë lekë në fund të maujit Prill të vitit 2010, duke shënuar një rritje prej rreth 9.3 përqind, krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit 2009 (Prill ’09) dhe një rritje prej 1.7 përqind krahasuar me fundvitin 2009 (Dhjetor ’09).


 


Depozitat në lekë, si përbërësi kryesor i ofertës monetare për muajin Prill të vitit 2010, kanë pësuar një rritje prej 10.4 % në krahasim me muajin Prill 2009 dhe me një rritje prej 3.4 % ose 12.4 miliardë lekë më shumë se në fund të vitit 2009 (Dhjetor ’09).


 


Depozitat në valutë gjatë muajit Prill të vitit 2010 arritën në 311.6 miliardë lekë, me një rritje prej 18.9 % krahasuar me muajin Prill 2009 dhe me një rritje prej 6.3 % ose 18.3 miliardë lekë më shumë se në fund të vitit 2009 (Dhjetor ’09). Depozitat në valutë janë mbështetur kryesisht nga depozitat e sektorit privat të cilat përbëjnë pjesën më të madhe të depozitave totale në valutë.


 


Gjatë muajit Prill të vitit 2010, sistemi bankar ka shënuar rritje të mjeteve valutore neto (M.V.N), në rreth 21,849 milionë lekë krahasuar me fundvitin 2009 dhe në rritje prej 65,100 milionë lekë krahasuar me të njëjtën periudhë të një viti më parë Prill ‘09. Kjo rritje ka ardhur si pasojë e rritjes të mjeteve valutore neto në Bankën e Shqipërisë me dhe të rritjes së mjeteve valutore neto të bankave të nivelit të dytë.


 


Gjatë muajit Prill 2010, normat e interesit të depozitave 12-mujore në lekë arritën kuotën e 6.59 depozitat me afat 6-mujor arritën kotën 5.45, depozitat me 3-mujor mujor arritën kotën 4.75 dhe depozitat me afat 1-mujor mujor arritën kotën 4.63. Krahasuar me një viti më parë, rënie kanë pësuar normat e interesit të depozitave me afat 12, 6 dhe 3 mujore.


 


Interesi i huave 12-mujore gjatë muajit Prill të vitit 2010 arritë në 12.37 përqind, ndërsa norma e interesit të huave 6-mujore arriti në 14.81 përqind. Krahasuar me një viti më parë këto norma e interesit të 12-mujore janë ulur me 0.42 pikë përqindje.


 


Perspektiva ekonomike në   Shqipëri (në periudhë   afatmesme 2010-2013)


 


Shqipëria si një nga vendet e pakta me rritje të lartë e të qëndrueshme ekonomike, me tepër se 6 përqind gjatë një dekade, po perjeton një moment pozitiv ekonomik dhe ka provuar se është një ekonomi vitale dhe fleksibël. Kjo konfirmohet me performancën ekonomike të Shqipërisë gjatë tre viteve të fundit. Pavarësisht problemeve me energjinë elektrike, rënies në sektorin e bujqësisë dhe së fundmi krizës botërore financiare dhe ekonomike, rritja ekonomike e vendit vazhdon të jetë në nivele të larta.


Ruajtja e statibilitetit makroekonomik, mbajtja e normës s? inflacionit rreth nivelit 3 p?rqind, mbajtja e deficitit n? norma t? ulëta dhe ulja e borxhit publik në nivelin e 54 përqind në vitin 2013 n? përputhje edhe me Kriteret e Mastritit, si dhe zbutja e deficitit t? llogaris? korrente p?rb?jn? objektivat baz? t? politikave t? koordinuara monetare e fiskale t? vendit.


 


Së bashku me progresin teknologjik dhe reformat strukturore në ekonomi, implementimi gjatë kësaj periudhe katër-vjecare i një sërë politikave eficente makroekonomike, të orientuara drejt filozofisë së zgjerimit të rritjes ekonomike nëpërmjet promovimit të ofertes aggregate, i ka dhënë një shtysë të konsiderueshme ekonomisë . Ndjekja e politikave makroekonomike të mirë - planifikuara dhe mirë -koordinuara dhe zgjerimi i mëtejshëm i reformave ekonomiko-strukturore, së bashku me proceset e tjera natyrale që ekonomia shqiptare po përjeton, të tilla si progresi teknologjik, akumulimi i kapitalit dhe ristrukturimi i ekonomise drejt një ekonomie më eficente, do të sigurojnë vazhdimin e kë tyre dinamikave të rritjes ekonomike të paktën edhe në periudhe afatmesme. Norma mesatare e rritje ekonomike për periudhën në vazhdim 2010-2013 parashikohet të jetë në nivelin e 6.4 përqind.


 


Rritja ekonomike do të mbështetet nga të gjithë sektoret kryesore të ekonomise. Kështu nga pikpamja e kërkesës aggregate: (a) Konsumi final, p?r periudhën afatmesme n? vijim parashikohet t? rritet n? terma real me nj? ritëm mesatar prej rreth 5.5 p?rqind. Ky nivel i parashikuar rritje për konsumin final është në linjë me ecurinë historike të këtij komponenti të kërkesës agregate; (b) Investimet (Formimi Bruto i Kapitalit Fiks) p?r periudhën 4 vjecare n? vazhdim parashikohet t? rriten n? terma real me nj? ritëm mesatar prej rreth 7 p?rqind. Nj? devijim nga ky ritëm p?rb?n viti








Komente: Shfleto artikuj te tjere per:
Postuar nga: admin
Lexuar: ikub #:
 0  638 1007280203





   
 
  *Nese nuk e lexoni kodin atehere ringarkoni faqen per nje kod te ri.


| Shto tek te Preferuarat
Argetohu Gjej
Jeta e perditshme Te nevojshme




alpet
GlobeAlbania