ebuy.al
Alexa Alexa
0 0
0
 
Detajet e Aktit
Titulli: Për tatim mbi të ardhurat.
Tipi i Aktit: Udhëzim
Numri i Aktit: 3
Statusi i Aktit: Ne fuqi
Data e Aktit: 11.02.2002
Data e aprovimit te Aktit: 11.02.2002
Numri i neneve: --
Numri i fletores zyrtare: 10
Data e fletores zyrtare: 16.04.2002
Aktiviteti: Tatim
Propozuar nga: Ministri i Financave
Pershkrimi i Aktit: Dispozita të Përgjithshme.
Permbajtja e Aktit 
  
Permbajtja:UDHEZIM

Nr. 3, date 11.02.2002

PER TATlMIN MBI TE ARDHURAT

Ne mbeshtetje te nenit 40 te ligjit nr.8438, date 28.12. 1998 ndryshuar me ligjin nr. 8711,
date 15.12.2000 dhe ligjin nr. 8841, date 11.12.2001 "Per tatimin mbi te ardhurat", Ministri i Financave,

UDHEZON:

1. DISPOZITA TE PERGJITHSHME
2. 1.1. OBJEKTI I LIGJIT
Objekt i tatimit mbi te ardhurat jane te ardhurat personale te individeve, fitimi i personave fizike e juridike subjekte te ketij ligji, si dhe te ardhurat per te cilat tatimi mbahet ne burim.
1.2. PERKUFIZIME
Termat: "tatimpagues", "person", "individ", "person fizik", 'person juridikt", "ortakeri", "persona te lidhur" dhe "seli e perhershme", kuptimi i te cilave jepet ne ligjin "per tatimin mbi te ardhurat", do te kene te njejtin kuptim si edhe ne ligjet e tjera specifike tatimore dhe ne terninologjine e perdorur ne traktatet dypaleshe per eliminimin e tatimeve te dyfishta mbi te ardhurat dhe kapitalin qe Shqiperia ka lidhur me shtete te ndryshme.
Paragrafi "2" i nenit "2" te ligjit, sqaron hollesisht kuptimin e "selise se perhershme" dhe jep rastet kur nje biznes i caktuar konsiderohet ose jo si seli e perhershme, duke nenkuptuar edhe te drejten per te tatuar ose jo te ardhurat e kesaj "selie te perhershme". Perkufizimi i "selise se perhershme" eshte i ngjashem me perkufizimin e ketij koncepti te dhene nga modeli i konventes se OECD-se dhe qe me disa modifikime eshte perdorur si baze edhe per modelin shqiptar per keto konventa.
Qellimi i perkufizimit te "selise se perhershme" eshte qe te qartesoje rrethanat kur nje kompani e huaj (jorezidente) ushtron biznes ne Shqiperi nepermjet nje selie te perhershme (ne kuptimin qe ky term ka ne kete ligj), pa krijuar nje person juridik shqiptar .
1.3. REZIDENCA
Ne nenin 3 te ligjit jepen kriteret e percaktimit te rezidences per individet, per personat juridike (paragrafi 3) dhe per personat fizike (paragrafi 4).
Per individet jepen dy kritere.
-Ne paragrafin e pare te pikes 1 jepet kriteri i vendbanimit te perhershem sipas percaktimit ne nenin 12 te Kodit Civil. Individi konsiderohet rezident shqiptar per qellime tatimore, kur ka nje banese te perhershme, ka familjen, pra ka interesa jetesore dhe ekonomike me Shqiperine (vendi i interesave jetike), pavaresisht se mund te punoje ne periudha te ndryshme jashte vendit apo mund te kete nenshtetesi te huaj .
-Paragrafi i dyte i pikes 1 ka te beje me diplomatet dhe punonjesit e tjere shqiptare te caktuar me pune nga Shteti ne ambasada, konsullata apo ne organizma nderkombetare jashte vendit,
te cilet edhe pse jetojne me vite jashte Shqiperise, konsiderohen rezidente tatimore shqiptare.
Ne piken 2, jepet kriteri i kohezgjatesise se qndrimit ne Shqiperi. Pra konsiderohet rezident shqiptar per qellime tatimore, individi qe qendron ne Shqipen gjate nje viti tatimor, ne vazhdim ose me nderprerje, ne total, me teper se 183 dite, pavaresisht nga nenshtetesia apo vendi ku ka interesat jetike.
Mjafton te plotesohet nje nga kriteret e mesiperme, qe nje individ te konsiderohet rezident shqiptar per qellime tatimore.
Ne zbatim te paragrafit 3 te nenit 3 "rezidenca", nje person juridik (enti legal) do te konsiderohet rezident ne Republiken e Shqiperise nese: ka seline qendrore (zyren qendrore) ne Republiken e Shqiperise; dhe/ose ka vendin e menaxhimit (drejtimit) efektiv te biznesit ne Republiken e Shqiperise. Percaktimi i mesiperm ka rendesi dhe i jep te drejte administrates
tatimore shqiptare, per te taksuar personat juridike te krijuar sipas ligjit shqiptar (pavaresisht nga pronesia) mbi bazen e te ardhurave boterore (te ardhurat e realizuara brenda dhe jashte territorit te Republikes se Shqiperise), pra per te ardhurat e realizuara me burim ne Shqiperi dhe ato te realizuara ne vende te treta. Duhet patur parasysh qe me vendet me te cilat Shqiperia ka nenshkruar traktate per eliminimin e tatimeve te dyfishta mbi te ardhurat dhe kapitalin, dhe keto traktate kane hyre ne fuqi, do te zbatohen dispozitat e ketyre traktateve.
Selia e perhershme siç permendet ne paragrafin 3 te nenit 3 te ligjit ka te beje vetem me seline qe parashkruhet ne certifikaten e inkorporimit te personit juridik. Ne kete rast personi juridik do te trajtohet si nje rezident. Si rrjedhoje nje person i huaj qe ka nje seli te perhershme ne Shqiperi, mbeshtetur vetem tek specifikimet e tjera te nenit 2, do te tatohet si jorezident, pra vetem per te ardhurat qe i atribuohen selise se perhershme ne Shqiperi.
1.4. BURIMI I TE ARDHURAVE
Percaktimi i "burimit te te ardhurave" eshte teper e rendesishme per te kuptuar menyren e percaktimit te detyrimit tatimor te personave rezidente dhe jorezidente. Duke patur parasysh qe percaktimi i sakte i te gjitha burimeve te te ardhurave eshte i veshtire, ne ligj eshte percaktuar se burimi i te ardhurave nuk do te kufizohet vetem ne kategorite e percaktuara ne pikat "a" deri "b" te nenit.4 te tij, por mund te zgjerohet edhe me te ardhura te tjera te paparashikuara, por qe kane te njejten natyre.
1.5. PERIUDHA TATIMORE
Periudha tatimore perputhet me vitin kalendarik, pra fillon me 1 janar dhe perfundon me 31 dhjetor te çdo viti.
2. TATIMI MBI TE ARDHURAT PERSONALE
2.1. FUSHA E VEPRIMIT TE TATIMIT MBI TE ARDHURAT PERSONALE. "Tatimi mbi te ardhurat personale", perfshin gjithe llojet e te ardhurave te individeve te parashikuara nga ligji.
2.2. SHTRIRJA E DETYRIMIT
Ne kete nen eshte dhene parimi i pergjithshem sipas te cilit individet rezidente i nenshtrohen detyrimit per tatimin mbi te ardhurat personale gjate periudhes tatimore per te gjitha burimet e te ardhurave (brenda dhe jashte territorit te Republikes se Shqiperise), ndersa individet jorezidente i nenshtrohen detyrimit per tatimin mbi te ardhurat personale gjate periudhes tatimore per burimet e te ardhurave te realizuara ne territorin e Republikes se Shqiperise.
2.3. TE ARDHURAT E TATUESHME
Te ardhura te tatueshme per qellim te tatimit mbi te ardhurat personale, jane shtate kategorite e te ardhurave te meposhtme:
2.3.1. Pagat dhe shperblimet e tjera ne lidhje me marredheniet aktuale te punes Ne kete kategori te ardhurash perfshihen si pagat, ashtu edhe shperblimet e tjera ne vlere, qe perfitohen dhe qe lidhen me vendin e punesimit aktual te individit.
Termi "te ardhura nga pagat" perfshin pagen baze si dhe te gjitha shtesat mbi pagen baze qe kane karakter te perhershem (vjetersi, veshtiresi, largesi vendbanimi, natyre te veçante pune apo sherbimi, si dhe shtesat e bera me aktet ligjore e nenligjore qe cilesojne shprehimisht shtesen).
Termi "shperblime te tjera" perfshin te gjitha te ardhurat qe perfitohen nga rezultatet e punes ne vendin e punesimit aktual te individit. Ne kete kategori bejne pjese te ardhurat qe merr individi ne forme shperblimi ne vendin e punesimit nga: fondi i veçante, ne forme bonusesh, nga tonde te krijuara me akte te ndryshme ligjore, si page e 13-te, apo pagesa te ndryshme te kesaj natyre.
2.3.1.1. per kategorine "shperblime te tjera" te cilat kane natyren e: shperblimeve te dhena nga pjesemarrja e individit ne komisione, komitete, keshilla, horde drejtuese, keshilla mbikqyrese etj .., menyra e llogaritjes se tatimit mbi te ardhurat personale do te jete si me poshte .
a- Kur shperblimi i perfituar per pjesemarrje ne komisione, komitete, keshilla, borde drejtuese, keshilla mbikqyrese etj. ., paguhet jashte qendres efektive te punes se individit, keto te ardhura tatohen ne masen 10 perqind.
b- Kur shperblimi i perfituar per pjesemarrje ne komisione, komiiete, keshilla, borde drejtuese, keshilla mbikqyrrese etj. ., paguhet ne qendren efektive te punes se individit, keto te ardhura do te tatohen:
-duke u bashkuar me pagen e muajit perkates dhe duke u tatuar sipas tabeles nr. 1 bashkangjitur ligjit per rastet kur shperblimi per pjesemarrje sipas paragrafit "b" me lart, ka natyre te perhershme dhe pagesa behet ne çdo muaj te vitit (pasi shperblimi merr natyren e nje shtese page e cila jepet ne menyre te vazhdueshme gjate çdo muaji te vitit)
-me 10 perqind, per rastet kur shperblimi per pjesemarrje sipas paragrafit "b" me lart,
nuk jepet ne menyre permanente dhe pagesa nuk behet ne çdo muaj te vitit. Pra do te tatohen me 10 perqind, rastet kur pagesa behet psh ne vartesi te numrit te mbledhjeve (psh bordi mblidhet çdo tremujor apo çdo vit etj .)
Per percaktimin e te ardhurave te tatueshme te nje individi qe perfitohen nga pagat dhe shperblimet e tjera ne lidhje me marredheniet aktuale te punes, shperblimet e ndryshme te dhena nga punedhenesi, mblidhen me pagen e muajit perkates (pagen baze plus shtesat) dhe tatohen ne baze te tarifave te pershkuara ne pasqyren nr. 1 bashkengjitur ligjit dhe ketij udhezimi.
Shembull: Supozojme se individi "X", i cili eshte i punesuar ne subjektin "Y" gjate muajit dhjetor ka perfituar keto te ardhura:
-Pagen mujore 45.000 leke;
-Shperblim nga fondi i veçante 20.000 leke;
-Shperblim prej 15.000 leke, si anetar i bordit drejtues te Subjektit "Y". Ky shperblim eshte i permuajshem dhe paguhet çdo muaj per te gjithe anetaret e Bordit.
-Shperblim nga pjesemarrja ne nje komision testimi te subjektit "Y" per 5.000 leke, i cili mblidhet dy here ne vit, dhe ku marrin pjese krahas te punesuarve te vete Subjektit "Y", edhe individe te jashtem;
-Shperblim nga pjesemarrja ne nje komision te subjektit "Z", 10.000 leke.
Detyrimi tatimor per tatimin mbi te ardhurat personale nga paga dhe shperblimet ne muajin dhjetor, per individin tatimpagues "X" do te jete:
-Do te mblidhet paga mujore me shperblimin e dhene nga fondi i vecante dhe shperblimin e perhershem mujor si anetar i bordit drejtues: (45.000 20.000 15.000 == 80.000 leke) dhe do te tatohet sipas tarifave progresive te tabeles nr .1 bashkengjitur ligjit. Sipas tabeles, individi do te paguaje detyrimin tatimor per 6.800 leke.
-Per shperblimin e marre nga pjesemarrja ne komisionin e testimit te subjektit "Y", tatimpaguesi do te paguaje tatim ne masen 10 perqind, ose 500 leke (5000 x10 %). !,
Per shperblimin e marre nga pjesemarrja ne komisionin e subjektit "Z", tatimpaguesi do te
paguaje tatim ne masen 10 perqind, ose 1000 leke (10.000 x10 %) .
Perjashtohen nga tatimi mbi te ardhurat personale, te ardhurat nga pagat dhe shperblimet per marredheniet e punes te zyrtareve te konsullatave, diplomatet, ose funksionare te ngjashem te vendeve te tjera, si dhe te organizatave nderkombetare, te cilet, gjate kryerjes se funksioneve te tyre zyrtare ne Republiken e Shqiperise, ne perputhje me konventat apo marreveshjet nderkombetare te nenshkruara, ose te pranuara nga Republika e Shqiperise apo Qeveria Shqiptare, kane statusin e diplomatit. Nuk do te perfitojne te drejten e ketij perjashtimi individet, shqiptare apo te huaj te cilet mund te jene te punesuar ne keto organizata apo organizma, por nuk kane statusin e diplomatit.
2.3.2. Te ardhurat qe rrjedhin nga fitimi i ortakut apo i aksionerit ne shoqerine tregtare. Ne kuptim te kesaj pike, te ardhurat qe perfitojne individet, ne formen e ndarjes se fitimit nga ortakerite, apo te dividentit nga shoqerite tregtare e subjekte te tjera te parashikuar nga ligji, do te jene te ardhura te tatueshme.
2.3.3. Te ardhurat nga interesat bankare, apo ato te perfituara nga letrat me vlere, me
perjashtim te interesave te marra nga bonot e thesarit ose nga letra te tjera me vlere te Qeverise, te emetuara para hyrjes ne fuqi te ligjit nr. 8438, date 28.12.1998.
Te ardhura nga interesat bankare konsiderohen te gjitha interesat nga llogarite personale apo te perbashketa te individeve ne banka ose ne institucione te tjera financiare, si dhe te gjitha interesat nga depozitat personale ose te perbashketa me afat, ne formen e llogarise me afat, certifikates se depozites me afat, kontrates per depozite me afat si dhe çdo forme tjeter te aplikuar .
Tatimit mbi te ardhurat i nenshtrohen te gjitha interesat e paguara pas dates se hyrjes ne fuqi te ligjit nr .8438, date 28.12.1998, per llogarite dhe depozitat ne leke e ne valute te ndryshme.
Ketij rregulli i nenshtrohen edhe depozitat me afat maturimi me te gjate se nje vit. Tatimi mbi te ardhurat nga interesat ne valute konvertohet ne leke, me kursin mesatar te kembimit te aplikuar nga vete banka per blerjen e valutave respektive, ne diten e kryerjes se veprimit.
Moment i pagimit te interesave konsiderohet pagimi i interesave ne" cash " ose rikapitalizimi i tyre. Bankat apo institucionet e tjera financiare do te llogarisin dhe derdhin ne buxhet tatimin mbi interesat e depozitave te kursimit ne momentin e maturimit, pavaresisht nese depozituesi i terheq apo jo ne afatin e caktuar .
Nga rregulli i percaktuar me siper perjashtohen depozitat e krijuara para dates se futjes ne fuqi te ketij ligji. per keto depozita, tatimi llogaritet vetem per interesat e lindura nga data e futjes ne fuqi te ligjit e mbrapa dhe mbahet e paguhet ne momentin e kryerjes se pageses se interesave.
Tatimi mbi interesat bankare per llogarite personale ose te perbashketa te individeve derdhet nga bankat ose institucionet e tjera financiare, brenda dates 15 te muajit pasardhes te muajit te kapitalizimit. Ne te njejten menyre veprohet edhe per tatimin mbi interesat per llogarite e mbyllura.
Tatimi mbi te ardhurat per interesat mbi depozitat personale ose te perbashketa me afat, akumulohet nga bankat dhe institucionet e tjera financiare dora dores me maturimin e depozitave dhe derdhet brenda dates 15 te muajit pasardhes.
Per te ardhurat nga interesat e bonove te thesarit apo letrat me vlere te emetuara nga Qeveria ne tregun primar dhe te perfituara nga çdo person, tatimi llogaritet dhe derdhet nga Banka e Shqiperise brenda dates 15 te muajit pasardhes. Perjashtim ketu behet vetem per personat te cilet ne momentin qe perfitojne interesin, njoftojne paguesin, se interesi eshte perfituar ne lidhje me bisnesin e ushtruar prej tij. Paguesi i interesit nga ana e tij gjithashtu njofton organin tatimor se personi i cili ka perfituar te ardhura nga interesat e bonove te thesarit apo te letrave me vlere te emetuara nga qeveria, ka deklaruar se keto te ardhura do t'i perfshije ne te ardhurat e bisnesit te tij.
Per te ardhurat nga interesat e bonove te thesarit apo letrat me vlere te blera nga individet, ne tregun sekondar, tatimi llogaritet dhe derdhet nga bankat respektive apo institucionet e tjera
financiare brenda dates 15 te muajit pasardhes.
Tatimi i mbajtur si me siper derdhet ne llogarine e organit tatimor te rrethit perkates. Regjistrimet e detyrueshme per t'u mbajtur nga bankat a institucionet e tjera financiare, per efekt te zbatimit te llogaritjes dhe mbajtjes se tatimit mbi te ardhurat nga interesat, percaktohen me rregulla te veçanta.
Per efekt te zbatimit te tatimit mbi interesat e llogarive dhe depozitave bankare te kursimit, individ konsiderohet çdo person apo grup personash fizike jotregtare sipas Kodit Civil.
2.3.4. Te ardhurat e perfituara nga pagesat per te drejten e autorit dhe pronesine intelektuale. Keto jane te ardhura qe lindin nga perdorimi apo e drejta per te perdorur te drejtat e autorit ne letersi, veprat artistike apo shkencore, qe perfshijne perdorimin apo te drejten per te perdorur filmat kinematografike, filmat apo tipet e inçizimeve te radios apo TV, çdo patente, marke tregtare, skice apo model, projekt, formule sekrete apo proces teknollogjik, pajisje industriale, tregtare apo shkencore ose informacion industrial, tregtar apo shkencor.
2.3.5. Te ardhurat nga enfiteoza, huaja dhe qerate.
Me termin "te ardhura nga enfiteoza " do te kuptohen te ardhurat qe merr nje individ, nga dhenia ne perdorim, kundrejt nje shperblimi te pasurise se tij te paluajtshme. Ne rastet kur marresi ne perdorim, sipas kontrates midis paleve, kryen shpenzime per permiresimin dhe pershtatjen e kesaj pasurie per nevojat e tij, atehere keto shpenzime do te konsiderohen si te ardhura per individin pronar te objektit dhe do te tatohen sikur te ishin e ardhur nga qeraja.
Te ardhura nga qeraja do te konsiderohen te gjitha te ardhurat e perfituara p.sh: nga dhenia me qera e tokes, ndertesave e objekteve te tjera qe sherbejne per banim, aktivitet industrial, tregtar, sherbimi etj., por pa u kufizuar vetem ne to. :
Te ardhurat nga huaja ne kuptim te Kodit Civil do te konsiderohen te gjithe te ardhurat e perfituara nga dhenia ne formen e huase te mjeteve monetare a te mjeteve te tjera te ngjashme me to kur nje veprim i tille nuk bie ndesh me aktet etjera ligjore ne fuqi.
Llogaritja e detyrimit tatimor per kete kategori te ardhurash do te behet duke u bazuar ne kontraten perkatese.
2.3.6. Te ardhurat nga kalimi i se drejtes se pronesise mbi pasurite e paluajshme.
Keto te ardhura tatohen sipas pasqyres nr.2 te ligjit nr.8438, date 28.12.1998.
2.3.7. Te ardhurat e individeve nga lojrat e fatit dhe kazinote.
Çdo individ qe perfiton te ardhura nga lojrat e fatit (te cdo lloji qofshin: llotari, lojra ne salla dhe lojra elektronike) dhe kazinote, detyrohet te paguaje tatim ne masen 20% mbi keto te ardhura te perfituara, ne momentin e kryerjes se pageses. Ndalesa kryhet nga personi organizues i lojes se fatit apo kazinose.
2.3.8. Te ardhurat nga burime te tjera
Çdo individ qe perfiton te ardhura nga burime te tjera te cilat nuk permenden ne pikat e
mesiperme, tatohen ne masen 10 perqind.
Sikurse u sqarua ne piken 2.3.1. te ketij udhezimi, ne keto te ardhura, por duke mos u kufizuar vetem ne to, futen edhe te ardhurat qe mund te perfitojne individet nga shperblime qe nuk kane te bejne me marredheniet aktuale te punes (me detyrat funksionale te vendit te punes ku individi eshte i punesuar), si nga honorare te ndryshme, shperblime nga pjesemarrje ne komisione, borde, keshilla, qofshin keto organe te subjektit ku eshte i punesuar individi perfitues, apo te subjekteve te tjera jashte qendres se tij efektive te punes. Ne rastet kur ky shperblim paguhet nga qendra e punes ku eshte i punesuar individi, do te tatohet me 10 perqind ai shperblim per pjesemarrje, i cili nuk paguhet ne menyre sistematike ne çdo muaj te vitit.
Si te ardhura personale te tatueshme te individeve konsiderohen edhe terheqjet nga kapitali i shoqerise, qe bejne pronaret apo pronari i vetem i kesaj shoqerie.
2.4. TARIFAT TATIMORE
Pagat dhe shperblimet ne lidhje me marredheniet aktuale te punes do te tatohen sipas tarifave te pasqyres nr .1 bashkengjitur ligjit.
Dividentet, te ardhurat qe rrjedhin nga fitimi i ortakut, interesat, huate, qerate apo kontratat e tjera te ngjashme me te (huaperdorja), enfiteoza, tatohen 10 per qind. Po keshtu tatohen 10 per qind edhe te gjitha shperblimet apo te ardhurat e tjera te paparashikuara ne paragrafin e pare te nenit 9 te ligjit. Te ardhurat nga e drejta e autorit dhe pronesia intelektuale tatohen 10 perqind.
2.5. MBLEDHJA E TATIMIT
Çdo punedhenes qe paguan nje page a shperblim te parashikuar ne germen " a" te nenit 8 te ligjit eshte i detyruar per te mbajtur tatimin mbi te ardhurat personale ne perputhje me paragrafin e pare te nenit 9 te ligjit. Ky tatim i mbajtur nga punedhenesi, duhet te derdhet ne llogarine e te ardhurave tatimore jo me vone se data 15 e muajit pasardhes te kryerjes se pageses.
Punedhenesit detyrohen te bejne ndalesat ne borderote e pagave, per efekt te tatimit mbi te ardhurat personale per pagat dhe shperblimet e tjera ne lidhje me punesimin aktual. Keto ndalesa mujore do te hidhen ne librin permbledhes ku jane pasqyruar te gjithe te punesuarit dhe ndalesat perkatese sipas muajve. Ne fund te fletes te muajit perkates te regjistrit, regjistrohet edhe numri e data e urdher-xhirimit qe pasqyron derdhjen ne llogarine e administrates tatimore te detyrimit perkates.
2.6. KALIMI I SE DREJTES SE PRONESISE MBI PASURITE E PALUAJTSHME.
Kalimi i te drejtes se pronesise mbi pasurite e paluajtshme, tatohet sipas pasqyres nr. 2 bashkengjitur ligjit.
Me kalim te te drejtes se pronesise do te kuptojme çdo akt shitjeje apo dhurimi te pasurive te paluajtshme. Ne rastin e dhurimit, per efekt te llogaritjes se tatimit, vlefta e pasurise se patundshme qe dhurohet percaktohet ne baze te vleresimit te bere nga zyra e regjistrimit te pasurive nepermjet agjenteve vleresues te autorizuar prej saj.
Tatimi mbi te ardhurat nga kalimi i te drejtes se pronesise, paguhet nga individi qe kalon te drejten e pronesise mbi pasurine e pa luajtshme. Derdhja behet para kryerjes se regjistrimit te sendeve te mesiperme, ne perputhje me aktet ligjore. Zyrat e regjistrimit te pasurise se paluajtshme mbledhin tatimin lidhur me kalimin e te drejtes se pronesise se pasurise se paluajtshme dhe e derdhin ate brenda 10 diteve nga kryerja e veprimeve ne llogarine e administrates tatimore. Brenda dates 10 te muajit pasardhes, zyrat e regjistrimit te pasurise se paluajtshme, dergojne ne organin tatimor te rrethit perkates evidencen perkatese e cila permbledh emrin e personit tatimpagues, shumen e llogaritur te tatimit si dhe numrin dhe daten e dokumentit te derdhjes se ketij detyrimi ne organin tatimor
2.7. FITIMET NGA LOJRAT E FATIT DHE KAZINOTE
Çdo individ qe perfiton nje shume si fitues ne lojrat e fatit dhe kazinote, paguan tatim ne masen 20% te shumes se fituar Ky tatim mbahet nga organizatori i lojes se fatit apo kazinose dhe brenda 24 oreve derdhet ne favor te organit tatimor Organizatori eshte i detyruar te mbaje çdo dite regjistrime per shumat e paguara fituesve si dhe tatimin perkates te mbajtur. Brenda dates 10 te muajit pasardhes, organizatori dergon ne organin tatimor evidence mbi shumat e paguara fituesve, tatimiu e mbajtur ne baze te nenit 12 te ligjit dhe derdhjet e bera ne organin tatimor per efekt te ketij tatimit Kur organizatori i lojes se fatit apo kazinose per tituesin jep shperblime ne natyre, ai eshte i detyruar qe te llogarise e te mbaje mbi çmimin ofruar ne natyre 20 perqind te vleftes se shperblimit ne natyre
2.8. DETYRIMI PER TE PAGUAR
Çdo individ qe gjate periudhes tatimore, perfiton te ardhura, te cilat i nenshtrohen tatimit mbi te ardhurat personale, i deklaron ,do vit keto te ardhura sipas pasqyres bashkengjitur ketij udhezimi. Nuk i nenshtrohen detyrimit per paraqitjen e deklarates individet, te ardhurat e vetme te te cileve jane ato sipas paragrafit te pare te pikes "a" te nenit 8 dhe nenit 33 te ketij ligji (per te ardhurat nga pagat dhe shperblimet si dhe per te ardhurat, tatimi i te cilave mbahet ne burim) Kjo deklarate dorezohet ne organin tatimor te juridiksionit brenda 30 diteve uga perfundimi i periudhes tatimore (brenda dates 30 janar te vitit pasardhes)
3. TATIMI MBI FITIMIN
3.1. FUSHA E VEPRIMIT TE TATIMIT MBI FITIMIN
Personat qe i neshtrohen tatimit mbi fitimin jane:
-Personat juridike te krijuar sipas ligjit "per shoqerite tregtare" dhe qe jane te regjistruar
per TVSH-ne
-Persouat juridike te themeluar sipas Kodit Civil te cilet ushtrojne veprimtari fitimprurese ne teritorin e Republikes se Shqiperise
-Personat e tjere juridike te themeluar ose te njohur si te tille me ligje te veçanta -Ortakerite sipas percaktimit ne piken "d" te nenit 2 te ligjit
Personat juridike, ortakerite apo bashkimet e tjera te personave te themeluara ose te organizuara ne baze te nje ligji te huaj dhe qe ushtrojne veprimtari ne teritorin e Republikes se Shqiperise
-Çdo person tjeter pavaresisht nga forma juridike e regjistrimit apo e njohjes se tij, kur ky eshte subjekt i Tatimit mbi Vleren e Shtuar
Tatimit mbi fitimin i nenshtrohen gjithashtu edhe personat fizike te regjistruar ne TVSH, te cilet nuk jane objekt i tatimit mbi biznesin e vogel.
3.2. DETYRIMI PER TE PAGUAR
Tatimpaguesit rezideme, te cilet i nenshtrohen detyrimit per tatimin mbi fitimin, do te
tatohen per fitimet e realizuara nga te gjitha burimet, brenda dhe jashte territorit te Republikes se Shqiperise.
Shembull:
Nje person juridik rezidem shqiptar, zhvillon aktivitein e tij ne Tirane (ku ka qendren rezidente dhe efektive te drejtimit) si dhe ne Durres e ne Milano te Italise ku ka nje njesi te perhershme (vend ushtrimi te veprimtarise)
Fitimet e realizuara perkatesisht supozojme se jane
Ne Tirane 10.000.000 lek
Ne Durres 7.000.000 lek
Ne Milano 8.000.000 lek
Totali 25000000 lek
Ne kete rast, tatimpaguesi rezident shqiptar ne fjale, paguan tatim mbi fitimin ne masen 25% mbi fitimin total prej 25.000.000 leke te realizuar nga te gjitha burimet brenda dhe jashte vendit. Ky fitim duhet te pasqyrohet ne bilancin permbledhes te qendres rezidente dhe efektive te drejtimit. Ne kete shembull, eshte abstraguar nga mundesia e tatimpaguesit per te kredituar tatimin mbi fitimin e paguar ne Itali, problem i cili trajtohet ne piken 4.4. te ketij udhezimi.
Ndersa tatimpaguesit jorezidente, paguajne tatim mbi fitimin vetem per fitimet e realizuara me burim ne Republiken e Shqiperise.
Shembull:
Nje person juridik rezident italian (i krijuar sipas ligjit italian dhe qe ka qendren rezidente dhe efektive te drejtimit ne Rome), perveç aktivitetit ne Itali, ushtron aktivitet dhe ne Shqiperi ku vepron si person jorezident ne zbatim te legjislacionit shqiptar nepermjet nje njesite te perhershme (nje vendi te ushtrimit te veprimtarise).
Fitimet e realizuara perkatesisht supozojme se jane:
Ne Itali 5.000.000 lek
Ne Shqiperi 2.000.000 lek
Ne kete rast tatimi mbi fitimin qe ky tatimpagues paguan ne Shqiperi eshte 2.000.000 x 25% = 500.000 leke, pasi ai eshte tatimpagues jorezident dhe paguan tatim mbi fitimin vetem per fitimet e realizuara ne Shqiperi.
3.3.1. PERJASHTIMET
Te perjashtuar nga tatimi mbi fitimin jane :
a. Organet e qeverisjes qendrore dhe vendore, pasi keto subjekte (pushteti qendror dhe ai vendor) nuk jane objekt i ketij tatimi.
b. Banka e Shqiperise.
c. Personat juridike qe ushtrojne vetem veprimtari te karakterit fetar, humanitar, bamires, shkencor apo edukativ, kur pasuria apo fitimi i te cilave nuk perdoret per perfitime nga organizuesit apo anetaret e tyre.
Ne rast se keto subjekte ushtrojne edhe veprimtari te tjera te karakterit ekonomik me qellime fitimi, keto aktivitete jane te tatueshem ne baze te ketij ligji. Per aktivitetin ekonomik me qellime fitimi, personat e permendur ne kete pike jane te detyruar te regjistrohen ne organet tatimore. Ne kete rast, si shpenzime te njohura do te jene vetem shpenzimet e kryera vetem per aktivitetin ekonomik fitimprures. Shpenzimet e tjera qe kane te bejne me veprimtarine e karakterit fetar, humanitar, bamires, shkencor apo edukativ, nuk njihen si te zbritshme.
ç. Organizatat e punes (sindikatat, konfederatat) dhomat e tregtise, industrise apo bujqesise si dhe organizmat e ngjashme me to qe nuk kane qellime fitimprurese si: urdheri i mjekut, dhomat e avokatise, instituti i eksperteve kontabel, etj; me kusht qe pasuria apo fitimi i tyre te mos perdoret per perfitimin e nje individi apo te nje anetari te tyre. Po keshtu, ne rast se subjektet e permendura ne kete pike, ushtrojne edhe veprimtari te tjera te karakterit ekonomik fitimprures, ky aktivitet eshte i tatueshem ne baze te ketij ligji.
d. Organizatat nderkombetare (si organizatat apo organizmat e Kombeve te Bashkuara, Bashkimit Europian, etj.), agjensite e bashkepunimit teknik dhe perfaqesite e tyre, qe jane te njohura si te tilla nga Shteti Shqiptar me dispozita ligjore, perjashtimi nga tatimi i te cilave eshte parashikuar ne marreveshje te veçanta.
dh. Personat e parashikuar ne marreveshjet nderkombetare te ratifikuara nga Kuvendi i Shqiperise.
Per perjashtimet e parashikuara ne pikat " d " dhe " dh " me siper, deget e tatimeve ne rrethe kerkojne per çdo rast miratim ne Drejtorine e Pergjithshme te Tatimeve.
3.4. FITIMI I TATUESHEM
Per percaktimin e fitimit te tatueshem te nje periudhe tatimore do te sherbeje bilanci financiar dhe anekset e tij, te cilat duhet te jene ne perputhje me ligjin nr. 7661, date 19.1.1993 "Per kontabilitetin", me dispozitat e ligjit nr. 8438, date 28.12.1998 " Per tatimin mbi te ardhurat" si dhe me akte te tjera nenligjore te nxjerra nga Ministri i Financaveper qellime te fitimit te tatueshem. Ne parim, fitimi ose e ardhura neto e tatueshme, formohet nga teprica e te ardhurave bruto, perfshire vleren e fitimeve dhe te avantazheve ne natyre mbi shpenzimet e kryera me qellim te perfitimit (nxjerrjes) dhe ruajtjes (konservimit) te te ardhurave.
3.5. SHPENZIMET E NJOHURA
Ne shpenzime te njohura hyjne ato shpenzime qe kryhen per qellime fitimi, shpenzime per sigurimin dhe ruajtjen e te ardhurave. Shpenzimet e kryera me qellim te perfitimit te te ardhurave jane ato qe kane per objekt prodhimin e te ardhures dhe realizimin e saj efektiv, me perjashtim te atyre qe jane kryer me qellim rritjen e kapitalit. Shpenzimet e perballuara me qellim te ruajtjes se te ardhures, jane kryesisht shpenzime te destinuara per te ruajtur ekzistencen e kapitalit si burim i te ardhurave dhe per te siguruar ne kohen e duhur riformimin e kapitalit neqoftese ai eshte subjekt i prishjes. Shpenzimet e njohura jane shpenzime qe njihen si te zbritshme nga te ardhurat per percaktimin e tatimit te tatueshem. per te qene te njohura (te zbritshme) shpenzimet duhet te permbushin keto kushte :
a. Te jene kryer ne interes te drejte per drejte te veprimtarise ose te jene te lidhura me drejtimin normal te aktivitetit te tatimpaguesit.
b. Shpenzimet te jene kryer ose te jene perballuar efektivisht dhe te jene te mbeshtetur ne dokumente justifikues te njohur ligjerisht.
c. Shpenzimet te jene pasqyruar nepermjet nje veprimi kontabel duke pakesuar aktivet neto.
Ne cdo rast shpenzimet duhet te jene te provuara nga tatimpaguesit me dokumentacionin perkates ligjor .
3.6. SHPENZIME TE PANJOHURA
Ne percaktimin e fitimit te tatueshem, nuk do te njihen si shpenzime te zbritshme, shpenzimet e meposhteme :
a) Kosto e blerjes dhe e permiresimit te tokes dhe truallit, si shpenzim qe nuk ka lidhje me
rezultatin ushtrimor perkates, por me investimin ne aktivet e biznesit.
b) Kosto e blerjes, permiresimit, rinovimit dhe rikonstruksionit te aktiveve, objekt i amortizimit. Per efekte fiskale ne kostot e permiresimit, rinovimit dhe rikonstruksionit te aktiveve te qendrueshme hyjne shpenzimet qe kane per qellim permiresimin e kapacitetit perfitues te ardhshem te aktiveve dhe vlefta e te cilave eshte me e madhe se 15 perqind e vleres kontabile te mbetur te aktiveve per te kater kategorite e tyre.
c) Çdo zmadhim i kapitalit te shoqerise, ose kontributit ne ortakeri, mbi kapitalin ose kontributin fillestar te percaktuar ne kontraten dhe statutin e personit,
ç) Vlera e shperblimeve ne natyre, e cila nenkupton çdo shperblim te paguar jo ne para, por ne natyre dhe qe merret si shperblim, per punen e kryer nga i punesuari per punedhenesin. Te kesaj natyre jane shperblime te tilla si: kompensimet ushqimore, dhurimi i mjeteve te tilla si automjete, paisje elektroshtepiake, bileta per udhetime turistike.. etj., te natyres se perfitimit jo ne vlere, por ne mall apo sherbime. Pra vlera e shperblimeve ne natyre eshte shpenzim i panjohur per i" shkak e faktit se ato nuk tatohen si te ardhura personale ne zbatim te nenit 8 te ligjit dhe te pikes 2.3 te ketij udhezimi. Ne rastet kur shperblimet e paracaktuara ne natyre jepen ne para (psh kompensimi ushqimor jepet ne leke pasi subjekti nuk ka mence per gatim) keto do te konsiderohen si te ardhura personale te individit dhe do te tatohen se bashku me pagen sipas tabeles nr .1 bashkangjitur ligjit, nderkohe qe do te konsiderohen si shpenzime te zbritshme te biznesit.
d) Kontributet vullnetare te pensioneve, (nderkohe qe kontributet e detyrueshme te punedhenesit sipas ligjit jane shpenzime te zbritshme te biznesit).
e) Dividentet e deklaruar dhe ndarjet e fitimit per ortaket dhe aksioneret pasi ato paguhen nga fitimi pas tatimit.
ë) Interesat e paguara nga tatimpaguesi, te cilat tejkalojne interesin e kredise te percaktuar ne Fletoren Zyrtare nga Banka e Shqiperise (interesi i rifinancimit per bankat e nivelit te dyte), me 31 dhjetor te vitit paraardhes per vitin ushtrimor .
f) Gjobat, kamatvonesat dhe kushtet e tjera penale pasi ato nuk i pergjigjen drejtimit normal te aktivitetit.
g) Krijimi ose rritja e rezervave dhe e fondeve te tjera speciale.
Ketu merret parasysh fakti se ne baze te ligjit, rezervat krijohen nga fitimi pas tatimit. Ketu
perjashtohen rastet qe jane parashikuar ne ligje apo ne akte te tjera nenligjore si ne ligjin nr .8081, date 7.03.1996 "Per veprimtarine e sigurimit dhe risigurimit" si dhe ne ligjin dhe rregulloret e Bankes se Shqiperise. Me rezerva dhe fonde te tjera duhen kuptuar edhe provigjonet per rreziqe (humbje) dhe shpenzime (detyrime) te krijuara nga fitimi pas tatimit sipas percaktimit ne nenin 38 te ligjit " Per kontabilitetin" .Per qellim te llogaritjes se tatimit mbi fitimin, provigjonet qe krijohen per mbulimin e humbjeve ose te shpenzimeve te pritshme, nuk perbejne shpenzime te njohura per efekt fiskal.
gj. Tatimi mbi te ardhurat personale, akciza, tatimi mbi fitimin dhe TVSH e zbritshme.
Tatimi mbi te ardhurat personale mbahet l00 perqind nga paga e te punesuarve me
detyrimin ligjor per t'u transferuar ne llogarine e organeve tatimore sipas percaktimeve ligjore. Ketu behet fjale per tatimin mbi te ardhurat personale te llogaritur dhe te mbajtur nga punedhenesi mbi pagen bruto e punemarresve, page e cila eshte perfshire njehere ne shpenzimet e bisnesit. Ne kete menyre pra shmanget mundesia e dublimit te ketyre shpenzimeve ne shpenzimet e njohura.
Tatimi mbi fitimin llogaritet mbasi eshte percaktuar rezultati financiar (fitim ose humbje).
Ne kete kuptim pra ai nuk eshte shpenzim por pjese e rezultatit.
TVSH e zbritshme nuk kontabilizohet ne llogarine e shpenzimeve. Ne kete menyre ajo redukton TVSH-ne e llogaritur .
Akciza e paguar ne blerje ose ne import ne çdo rast eshte shpenzim i zbritshem. Keshtu p.sh. nese nje shoqeri transporti blen karburante, ne çmimin e te cilave eshte perfshire sigurisht edhe akciza, e gjithe vlera e ketyre shpenzimeve ku ben pjese edhe akciza eshte shpenzim i njohur .
E kunderta ndodh me akcizen e llogaritur ne shitje. Kjo akcize nuk njihet si shpenzim i zbritshem. Keshtu p.sh. nje tatimpagues prodhues birre, kur shet birre, llogarit edhe akcizen perkatese te cilen e mbledh dhe e derdh per llogari te shtetit. Ne kete rast per pjesen e akcizes se llogaritur nuk preken llogarite e te ardhurave dhe te shpenzimeve, pasi akciza ne kete rast eshte shtese mbi çmimin e shitjes (kosto plus fitim) dhe nuk ka pra pse te zbritet nga shpenzimet e bisnesit.
h) Shpenzimet e perfaqesimit, per shkak te karakterit te tyre te perzier dhe te pamundesise
per te percaktuar se sa prej tyre jane per ushtrimin e bisnesit dhe sa per qellime private apo personale, nuk njihen si shpenzime te zbritshme per shumat qe kalojne masen prej 2 perqind te fondit vjetor te pagave bruto te tatimpaguesit te vitit perkates. Natyren e shpenzimeve te perfaqesimit kane shpenzime te tilla si p.sh. nese nje tatimpagues kryen shpenzime per organizimin e nje shetitjeje ne det per nje partner te tij, ku eshte e pamundur te percaktosh pjesen e shpenzimeve qe i takon ushtrimit te bisnesit nga pjesa ne kete rast e shpenzimeve me karakter privat. Ne keto raste dhe te tjera qe kane natyren e shpenzimeve te perfaqesimit, do te njihen si te zbritshme vetem shumat deri ne masen 2 perqind te fondit vjetor te pagave te tatimpaguesit.
Ne shpenzimet e perfaqesimit ne kuptim te kesaj pike, nuk perfshihen shpenzimet e perfaqesimit legal te tatimpaguesit, te cilat jane shpenzime te njohura te biznesit.
i) Ne shpenzimet e konsumit personal do te perfshihen te gjitha shpenzimet e karakterit te konsumit personal individual, te cilat nuk kane lidhje me mbarevajtjen dhe rezultatin e biznesit, dhe qe sipas ligjit do te jene si shpenzime te panjohura per efekt tatimi. Me te tilla shpenzime kemi te bejme per shembull kur tatimpaguesi nje pjese te mallrave te prodhuara apo te tregtuara prej tij i perdor per konsum personal apo familjar, kur nje pjese te karburantit e perdor edhe per makinen e familjes se tij, si dhe shpenzime te tjera te kesaj natyre. Gjithashtu, konsiderohen si shpenzime te konsumit personal dhe te panjohura per efekt fiskal edhe shpenzimet per qerate e banesave, te cilat sherbejne per akomodimin dhe fjetjen e punonjesve vendas dhe te huaj, duke perfshire edhe personelin drejtues te tyre. Pavaresisht nga kushtet ne kontraten e punesimit ose sherbimit.
j) Shpenzimet qe kalojne kufijte e percaktuar ne ligje apo akte nenligjore, p.sh. shumat e amortizimit te aktiveve te biznesit, te cilat tejkalojne normat e percaktuara ne nenin 22 te ketij ligji; shpenzimet qe tejkalojne kufirin e percaktuar ne ligjin "Per sponsorizimet", etj. Per nje tatimpagues i cili rezulton me humbje ne vitin korent, shpenzimet e kryera nga ai per sponsorizime gjate po ketij viti, jane shpenzime te panjohura, pra ne kete rast per efekt fiskal, per kete tatimpagues behet korigjimi i rezultatit.
Shpenzime te panjohura jane edhe shpenzimet e kryera per dieta te cilat kalojne kufirin prej 3 mije leke per dite te plota sherbimi brenda vendit dhe prej 1000 leke per gjysem dite sherbimi brenda vendit. Te tilla jane edhe shpenzimet e kryera per dieta jashte vendit te cilat kalojne kufirin prej 60 USD per çdo dite te plote sherbimi dhe 30 USD per çda gjysem dite sherbimi. Numeri i diteve, te sherbimit te kryera brenda apo jashte vendit eshte i detyrueshem te justifikohet me dokumentat perkatese te udhetimit si biletat e pasaporta (vulat e hyrjes e te daljes nga vendi) , etj .
k) shpenzimet per dhurata dhe per pritje-percjellje.
i) shpenzimet qe rrjedhin si rezultat i korigjimit te regjistrimeve te gabuara kontabel te kryera vitet e kaluara. Ne zbatim te ligjit "Per kantabilitetin", regjistrimet e gabuara kontabel te viteve te kaluara korigjohen ne vitin qe ato konstatohen, por me efekt ne vitin qe jane regjistrur ne menyre te gabuar .
m) Çdo shpenzim, masa e te cilit nuk vertetohet me dokumente nga tatimpaguesi. Kjo do te thote se asnje shpenzim nuk eshte i njohur nese ai nuk justifikohet nepermjet nje fature tatimore TVSH, ne rastin e blerjeve nga nje tatimpagues i regjistruar ne TVSH, dhe nepermjet nje fature te thjeshte ne rastin e blerjeve nga tatimpaguesit e bisnesit te vogel. Fatura qe leshohet nga tatimpaguesit e bisnesit te vogel eshte dokument justifikues per shpenzimet vetem ne rast se ajo permban te gjithe elementet qe percakton ligji "Per dokumentimin dhe mbajtjen e llogarive per tatimet" (numrin rendor, daten dhe vendin e leshimit, numrin e Certifikates se Ushtrimit te Veprimtarise, emrin dhe adresen e shitesit dhe bleresit, çmimin e plote te shitjes, etj ).
Kuponat tatimor te leshuar me arkat regjistruese dhe deftesat e ndryshme tatimore nuk njihen si dokumente justifikues per shpenzimet.
Kur secili prej shpenzimeve te permendura me siper eshte regjistruar ne kontabilitet eshte zbritur nga te ardhurat gjate llogaritjes se fitimit vjetor te tatimpaguesit, ato do t'i shtohen fitimit vjetor gjate llogaritjes se fitimit te tatueshem.
Ne paragrafin 2 dhe 3 te nenit 21 te ligjit, flitet per interesin e paguar per borxhet tej kufirit. Nje borxh i tille konsiderohet te jete çdo borxh aksioneresh qe kalon kater here kapitalin dhene (kontribuar) aksionerit. Hua aksioneresh eshte çdo hua e dhene nga aksioneri ose nje i lidhur siç permendet ne germen "dh" te nenin 2. Huate e dhena nga bankat tregtare perjashtohen nga kjo dispozite.
Bankat dhe kompanite e sigurimit nuk iu nenshtrohen ketyre dispozitave.
3.7 AMORTIZIMI
3.7.1. Personat qe llogarisin amortizimin.
Amortizimi i aktiveve te biznesit llogaritet nga:
Pronari i aktiveve
-Nga personi qe mbart riskun, ne rastin e aktiveve te dhena me qera ose me huaperdorje
Keto persona llogarisin amortizim per shembull ne rastet e leasingut (kontrate qera-financimi) pra kur aktivet pasqyrohen ne evidencen kontabel te personit qe merr aktivet me kontrate leasingu
Ne kushtet e zakonshme te qeradhenies, amortizimi do te llogaritet nga pronari i aktiveve.
Aktive te tilla si: Toka, trualli, veprat e artit, sendet antike, bizhuterite, metalet dhe guret e
çmuar, nuk amortizohen.
3.7.2. Normat e amortizimit sipas grupeve
Amortizohen individualisht dhe ne menyre lineare :
a) Kostot e blerjes ose ndertimit, kostot e permresimit, rinovimit dhe rikonstruksionit te ndertesave, si dhe kostot e konstruksioneve, makinerive e pajisjeve me afat perdorimi me te madh se 20 vjet, te trupezuara me ndertesat ose token, si p.sh. ashensoret, konstruksionet metalike pjese e nderteses, vinçat, makineri e pajisje transmisioni, etj. Norma e amortizimit te ketyre aktiveve eshte 5 perqind. Po ne kete menyre amortizohen edhe impiantet e ndryshme te transportimit si ujesjellesit, naftesjellesit, gazsjellesit, linjat hekurudhore, linjat e tensionit te larte, teleferiket, etj. te ngjashme me to .
b) Aktivet e patrupezuara te biznesit si marka, patenta, shpenzimet e nisjes, emri i mire ne rastet kur ky i fundit eshte blere, etj. Norma e amortizimit per kete kategori aktivesh eshte 10 perqind.
Baza e llogaritjes se amortizimit per dy kategorite "a" dhe "b" te aktiveve te permendura me siper eshte vlefta fillestare e aktivit (kosto historike) te ciles i shtohen edhe kostot e permiresimit, rinovimit dhe rikonstruksionit te aktivit si dhe i zbriten te ardhurat nga shitja dhe kompensimet e marra per llogaritjen e amortizimit merret per baze koha (muaji) e hyrjes apo e daljes se aktivit
Amortizohen mbi baze grupimi:
a) Kompjuterat, sistemet e informacionit, produktet software e pajisjet e ruajtjes se te dhenave. Norma e amortizimit per kete kategori aktivesh eshte 25 perqind.
b) Te gjitha aktivet e tjera te veprimtarise te cilat nuk perfshihen ne grupimet " a" , "b" dhe "c" te permendura me siper, si makinerite e pajisjet e prodhimit e te sherbimit, mjetet e transportit te te gjitha llojeve, etj. Norma e amortizimit per kete kategori aktivesh eshte 20 perqind.
Baza e llogaritjes se amortizimit per dy kategorite " c " dhe " d " te aktiveve te permendura me siper eshte vlefta kontabile e mbetur e grupit te aktiveve (vlefta fillestare minus amortizimi), te ciles i shtohen edhe kostot e permiresimit, rinovimit dhe rikonstruksionit te aktiveve te grupit si dhe i zbriten te ardhurat nga shitja dhe kompensimet e marra.
Per te kater kategorite e aktiveve te permendura me siper, per efekte fiskale konsiderohen kosto te permiresimit, te rinovimit dhe te rikonstruksionit, shpenzimet qe kane per qellim permiresimin e kapacitetit perfitues te ardhshem te aktiveve dhe vlefta e te cilave eshte me e madhe se 15 perqind e vleres kontabile te mbetur te aktiveve. Kur keto shpenzime jane me te vogla se 15 perqind e, vleftes kontabile te mbetur te akiivit perkates, ato konsiderohen shpenzime per mirembajtjen e aktivit dhe pasqyrohen totalisht si shpenzime biznesi per periudhen korente.
3.8. INVENTARI
per vleresimin e gjendjes se inventarit ne fund te periudhes tatimore, tatimpaguesi mund te perdore nje nga metodat e vleresimit te parashikuara ne ligjin per Kontabilitetin.
Tatimpaguesi eshte i detyruar qe te ruaje ne menyre te qendrueshme nje nga format e inventarizimit. Pra, neqoftese nje tatimpagues e ka vleresuar inventarin e tij ne fillim te nje periudhe tatimore me metoden LIFO, po me kete metode duhet te vazhdoje ta vleresoje inventarin edhe per periudhat e ardhshme .
3.9. BORXHET E KEQIJA
Me borxh te keq kuptohet nje kerkese per t'u arketuar (detyrim debitor) e cila per shkak te gjendjes se keqe financiare te debitorit, venies se tij ne faliment ose per nje shkak tjeter qe nuk varet nga kreditori, kthehet ne nje detyrim qe mund te mos arketohet teresisht ose pjeserisht.
Borxhi i keq, qe te njihet si i tille gjate vitit ushtrimor, duhet te permbushe njekohesisht tre kushtet e meposhteme :
-Shuma e ketij borxhi te jete perfshire me perpara pe te ardhurat e tatimpaguesit (me fature ose dokumentacion tjeter i cili eshte kontabilizuar si e ardhur ne evidencen kontabile);
-kur per arketimin e tij jane bere te gjitha perpjekjet e mundshme ligjore dhe jane zbatuar sanksionet e percaktuara ne aktet ligjore e nenligjore ne fuqi. Perfundimisht, pasi nuk eshte bere i mundur arketimi, ai dokumentohet me vendim te gjykates apo organeve te tjera kompetente te njohura me ligj;
-Kur ky borxh eshte fshire nga librat kontabel, gje qe do te thote se eshte kaluar nga llogarite perkatese te klientit ku eshte kontabilizuar fillimisht, ne llogarite e rezultatit.
Nese per çdo rast 'nje shume e njohur me pare si borxh i keq, likuidohet gjate vitit korent, kjo shume perfshihet ne te ardhurat e tij .
3.10. PJESEMARRJET QE PERJASHTOHEN NGA TATIMI MBI FITIMIN
Dividentet e perfituara nga shoqerite rezidente dhe ndarjet e fitimit te marra nga ortaket rezidente, me qellim qe te shmanget tatimi i dyfishte, perjashtohen nga tatimi mbi fitimin. Nje gje e tille eliminon mundesine e tatimit dy apo me shume here te fitimit. Si kusht minimal per perjashtimin nga pjesemarrja, ligji percakton :
per shoqerite, subjekti perfitues te kete jo me pak se 25% ne vlere ose ne numer te kapitalit aksioner ose te se drejtes se votes.
per ortakerite jo me pak se 25% te kapitalit fillestar .
Shembull:
Le te supozojme se fitimet e realizuara gjate nje viti tatimor nga personat juridike rezidente te meposhtem jane:
l-Shoqeria A 1.000.000 leke
2-Shoqeria B 800.000 leke
3-Shoqeria C 900.000 leke
Shoqeria D 600.000 leke

Shoqeria A zoterohet nga:
1- Shoqeria B e cila zoteron 50% te kapitalit aksioner ose te se drejtes se votes te shoqerise A

2- Shoqeria C e cila zoteron 30% te kapitalit aksioner ose te se drejtes se votes se shoqerise A

3- Shoqeria D e cila zoteron 20% te kapitalit aksioner ose te se drejtes se votes se shoqerise A

Pozicioni ne pagimin e tatimit mbi fitimin per sejcilen shoqeri, duke patur parasysh kushtet e nenit 26 te ligjit do te jete:
1- Per shoqerine A
-Fitimi i realizuar 1.000.000 leke
-Tatimi mbi fitimin (25%) 250.000 leke
-Dividente per tu Shperndare 750.000 leke
2 -Per shoqerine B
-Fitimi i vete shoqerise 800.000 leke
-Dividenti i marre nga shoqeria A (m.q.s shoqeria B zoteron mbi 25% te aksioneve te shoqerise A, plotesohen kushtet e nenit 26, pra dividenti i mare nga shoqeria A nuk do te inkludohet ne rezultat 750.000 x50% =375.000)
-Tatimi mbi fitimin 25% (800.000x25 % ) 200.000 leke
-Divident per tu shperndare(800.000-200.000?.000) 975.000 leke
-Tatimi mbi dividentin per aksioneret ( 10 % ) 97.500 leke
3 Per shoqerine C
-Fitimi i vete shoqerise 900.000 leke
-Divident i marre nga shoqeria A ( m.q.n.s shoqeria C zoteron mbi 25% te aksioneve te shoqerise A, (plotesohen kushtet e nenit 26). Pra dividenti i marre nga shoqeria A nuk do te inkludohet ne rezultat. 700.000x25% = 175.000
-Tatimi mbi fitimin 25% (900.000x25%) 225.000 leke
-Dividente per tu shperndare per aksioneret
(900.000- 225.000 175.000) 850.000 leke
-Tatimi mbi dividentin per aksioneret 10% 85.000 leke
4- Per shoqerine D
-Fitimi i vete shoqerise 600.000 leke
-Divident i marre nga shoqeria A
(750.000x20%) 150.000 leke
-Tatim mbi dividentin i mbajtur ne burim sipas nenit 33-1-a
(150.000x15%) 22.500 leke
-Dividenti ne nivel shoqerie i marre mbas mbajtjes se tatimit
ne burim(150.000-22.500) 127.500 leke
-Shuma e fitimit plus dividentin
(600.000 127.500) 727.500 leke
-Tatim i kredituar mbi dividentin,
i mbajtur ne burim 22.500 leke
-Fitimi mbi te cilin do te llogaritet tatimi
(727.500.500) 750.000 leke
-Tatimi mbi fitimin (750.000x25%) 187.500 leke
-Kreditim per tatimin e dividentit
te mbajtur ne burim (neni 29-2) 22.500 leke
-Tatimi mbi fitimin per t'u paguar 165.000 leke
Shuma per t'u shperndare si divident per aksioneret:
-Fitimi i vete shoqerise 600.000 leke
-Dividente te marre nga shoqeria A 150.000 leke
-Shuma 750.000 leke
-Tatim mbi dividentin i mbajtur ne burim 22.500 leke
-Tatim fitimi i paguar 165.0001eke
-Shuma per tu shperndare ne forme dividenti
per aksioneret (750.000-22.500-165.000) 562.500 leke
-Tatim mbi dividentin per aksioneret 56.250leke.
(562.500x10%)
Pra kjo do te ishte situata per shoqerite A, B, C dhe D ne zbatim te nenit 26 te ligjit.
3.11. MBARTJA E HUMBJEVE
Humbja e rezultuar dhe e njohur nga organet tatimore, zbritet rradhazi nga fitimi i vitit pasardhes. Kur bumbja esste me e madhe se fitimi i vitit pasardhes, pjesa e mbetur zbritet nga fitimi i vitit te dyte dhe te trete pasardhes .
Paragrafi 2 i nenit 27 ndalon transferimin e humbjes se shoqerive, pasi lejimi i mbartjes se humbjes duhet te jete e lidhur vetem me tatimpaguesin qe e peson humbjen. Meqenese zbatimi i ketij parimi kerkon qe referimi te behet ndaj pronarit te shoqerise, ne rast se gjate nje periudhe tatimore pronesia e drejtperdrejte dhe/ose e terthorte e kapitalit themeltar, ose te drejtave te votes te nje personi ndryshon, me me shume se 25% ne vlere ose ne numer, e drejta e mbartjes se humbjes ne ate periudhe tatimore dhe ne periudhat paraardhese te tatimit, humbet.
3.12. DEKLARIMI TATIMOR
Tatimpaguesi eshte i detyruar te paraqese ne organet tatimore, deklaraten vjetore te tatimit mbi Fitimin brenda dates 31 mars te vitit pasardhes. Kjo deklarate eshte e detyrueshme edhe per tatimpaguesit te cilet ne zbatim te ketij ligji perfitojne lehtesi e perjashtime tatimore. se bashku me deklaraten vjetore te tatimit mbi fitimin, tatimpaguesi duhet te paraqese edhe pasqyren e amortizimit per efekt fiskal si dhe pasqyren e dividentit dhe tatimit mbi dividentin. Keto pasqyra jane sipas formatit bashkangjitur udhezimit. Ne te njejten kohe, tatimpaguesi paraqet ne organet tatimore edhe Bilancin Kontabel, llogarine e fitimeve dhe te humbjeve si dhe anekset e tjera te llogarise vjetore.
3.13. PARAPAGIMET (PARADHENIET)
Tatimi mbi fitimin paguhet ne forme paradhenie, brenda dates 15 te cdo muaji. Kestet mujore te vitit ushtrimor llogariten si me poshte :
3.13.1. Llogaritja e kesteve te parapagimeve (te paradhenieve)
per periudhen tatimore te vitit ushtrimor, kesti mujor i paradhenies percaktohet duke u mbeshtetur ne masen e fitimit te tatueshem te dy viteve me pare, siç eshte pershkruar ne shembullin e meposhtem :
Shembull nr. 1.

Tatimi mbi fitimin

Viti 2000 200 000 leke
Viti 2001 1 800 000 leke

Paradheniet per vitin 2002.
Janar- Prill 2002 1200000/ 12 muaj = 100000 leke/muaj
100000 x 4 muaj = 400000 leke ne muaj
Maj -Dhjetor 2002 1800000- 400000/8 muaj = 175000 leke/muaj
175000 x 8 muaj = 1400000 leke per 8 muaj

3.13.2. Ne rastin kur tatimpaguesi e fillon veprimtarine e tij ne vitin e dyte paraardhes, kestet e paradhenieve te tatim fitimit per periudhen ushtrimore llogariten sipas shembullit te meposhtem :
Shembull nr. 2.

Tatimi mbi fitimin

Viti 2000 (fillon aktivitetin me 1 prill) 900.000
Viti 2001 1.800.000
Paradheniet per vitin 2002.
Janar-prill 2002/900.000 / 9 muaj = 100.000 leke/muaj
100.000 leke x 4 muaj = 400.000 leke.
Maj-dhjetor 2002
1.800.000-400.000/8 muaj = 175.000 leke/muaj
3.13.3. Kur tatimpaguesi e fillon veprimtarine ne vitin e pare paraardhes, paradheniet e tatim fitimit behen sipas shembullit te meposhtem :

Shembull nr. 3.

Tatimi mbi fitimin
Viti 2000 Nuk ka aktivitet
Viti 2001 Fillon aktivitet me 1 prill 1.350.000 leke
Paradheniet per vitin 2002
Janar-prill 2002 Paradhenia sipas vleresimit te tatimpaguesit
Maj-dhjetor 2002 1.350.000 leke/9 muaj = 150.000 leke/muaj 150.000 x 8 muaj = 1.200.000 leke
3.13.4. Kur tatimpaguesi e fillon veprimtarine ne vitin vijues, paradheniet e tatimit mbi fitimin behen duke u bazuar ne deklaraten parashikuese per shumen e vleresuar te tatimit mbi fitimin pjestuar me numrin e muajve te periudhes vijuese.
E njejta menyre per paradheniet e tatimit mbi fitimin do te perdoret edhe ne rastin kur periudhat paraardhese paraqiten me humbje .
Tatimpaguesit qe e fillojne veprimtarine ne vitin vijues tatimor dhe ushtrojne aktivitet ne sferen prodhuese (sipas percaktimit te INSTAT -it per veprimtarite prodhuese), nuk do te paguajne tatim mbi fitimin ne forme paradhenie per 6 muajt e pare te veprimtarise pas regjistrimit ne organin tatimor. Keshtu nese nje tatimpagues qe zhvillon veprimtari ne sferen prodhuese, regjistrohet ne organin tatimor me 1 janar te vitit vijues, ai nuk do te paguaje tatim ne forme paradhenie mbi fitimjn per perjudhen janar-qershor te vitit vijues, ndersa per periudhen tjeter te vitit vijues korrik- dhjetor, ai do te paguaje tatim mbi fitimin ne forme paradhenie mbi bazen e deklarates parashikuese per shumen e vleresuar te detyrimit mujor, sipas paragrafit te pare te kesaj pike. (3.13.4.)
Ne rast se veprimtaria e ketij tatimpaguesi (regjjstrimi ne organin tatimor) kryhet ne muajin shtator te vitit vijues, ai nuk do te paguaje tatim mbi fitimin ne forme paradhenie per periudhen shtator-dhjetor te vitit vijues.
3.13.5. Korigjimi ne ulje i kesteve te paradhenieve.
Kur tatimpaguesj verteton para organeve tatimore, ne menyre domethenese dhe te argumentuar, uljen e mases se percaktuar te tatimit mbi fitimin, atehere organet tatimore mbas kontrollit dhe verifikimit ne vend prane tatimpaguesve, pranojne zvogelimin e ketyre paradhenieve.
3.13.6. Korigjimi ne rritje i kesteve te paradhenieve
Administrata tatimore mund te rrite kestet mujore te paradhenieve gjare vitit tatimor ushtrimor, vetem ne rast se plotesohet njera nga kerkesat e meposhteme :
a. Tatimpaguesi duhet te paraqese nje deklarate vleresimi te fitimjt te vitit tatimor ushtrimor jo me vone se data 31 tetor. Mbeshtetur ne kete fitim te vleresuar, administrata tatimore korigjon kestet per muajt nentor dhe dhjetor ne rast se fitimi i vleresuar dhe tatimi i pritshem mbi fitimin rezulton 10 perqind ose mbi 10 perqind me i madh se kestet e llogaritura paraprakisht.
Shembull 1.
Kestet e llogaritura per muajt janar -prill 400 000 leke
Kestet e llogaritura per muajt maj -tetor 1 200 000 leke
Shuma 1 600 000 leke
Tatimi mbi fitimin i vleresuar (mbeshtetur
ne informacionin e dhene nga vete tatimpaguesi) 2 500 000 leke
Kestet e llogaritura paraprakisht per muajt
nentor- dhjetor (2x200.000) 400000 leke
Kestet totale per te gjithe vitin tatimor
ushtrimor ( 1 600 000 400 000) 2 000 000 leke
Tatimi mbi fitimin i vleresuar eshte 25 perqind me i larte se kestet e llogaritura paraprakisht,
gje qe çon ne nje shtese kesti per muajt nentor- dhjetor prej (250 000 250 000 leke)
500 000 leke ne muaj
Shembull 2.
Kestet e llogaritura per muajt janar-prill 400 000 leke
Kestet e llogaritura per muajt maj-tetor 1 200 000 leke
Shuma - 1 600 000 leke
Tatimi mbi fitimin i vleresuar (mbeshtetur ne
informacionet e dhena nga tatimpaguesi) 2 100000 leke
Kestet e llogaritura paraprakisht per muajt nentor -dhjetor
400 000 leke
Kestet totale per vitin tatimor ushtrimor 2 000 000 leke
Tatimi mbi fitimin i vleresuar eshte 5 perqind me i larte se shuma e kesteve te llogaritura
paraprakisht (2 100 000/2000 000), gje qe do te thote se administrata tatimore nuk do te zbatoje piken 6 te nenit 30.

Shembull 3.
Kestet e llogaritura per muajt janar-prill 400 000 leke
Kestet e llogaritura per muajt maj-tetor 1 200 000
Shuma 1 600 000 leke
Tatimi mbi fitimin i vleresuar mbeshtetur ne
informacinet e dhena nga tatimpaguesi) 1 500 000 leke
Kestet e llogaritura paraprakisht per muajt
nentor -dhjetor 400 000 leke
Kestet totale per vitin tatimor ushtrimor 2 000 000 leke
Tatimi mbi fitimin i vleresuar eshte 25 perqind me i ulet se shuma e kesteve te llogaritura
paraprakisht (2 000 000/1 500 000) , gje qe do te thote se administrata tatimore duhet te ule ne zero kestet mujore te periudhes nentor-dhjetor te vitit tatimor ushtrimor sipas pikes 5 te nenit 30.
b. Administrata tatimore korigjon madhesine e kestit mujor kur mbas nje kontrolli te kryer per vitin tatimor paraardhes rezulton se tatimi mbi fitimin per vitin paraardhes ka qene i pasakte.
c. Ne çdo rast kur tatimpaguesi nuk vepron ne perputhje me kerkesat e permendura ne piken "a" me siper. Ne nje situate te tille administratatatimore mund te perdore te gjithe informacionet qe ka ne dispozicion, per shembull te dhenat per xhiron, importet, eksportet, tenderat e fituar, etj .
3.13.7. Afatet e pageses dhe rillogaritja perfundimtare
Gjate periudhes vijuese tatimore, tatimpaguesi paguan ne llogarine e organeve tatimore, jo me vone se data 15 e çdo muaji, tatim fitimin mujor perkates, per llogari te muajit ne vijim, sipas metodes se perllogaritjeve te pershkruara me lart.
Perjashtim nga rregulli i percaktuar ne paragrafet e mesiperm, bejne tatimpaguesit, paradhenia i te cileve nuk kalon shumen 10000 leke ne muaj. Ne kete rast paradheniet paguhen ne menyre te permbledhur per çdo tremujor, deri ne daten 15 te muajit qe ndjek tremujorin.
Ne pajtim me frymen e nenit 19 te ligjit, behet llogaritja definitive e tatimit mbi fitimin qe duhet te paguaje çdo tatimpagues per periudhen tatimore ne baze te bilancit dhe te pasqyrave anekse te tij, per fitimin e tatueshem te realizuar ne fakt dhe percaktohet perfundimisht nese tatimpaguesi ka derdhur me teper apo me pak ne buxhet ne formen e paradhenieve.
Ne momentin e paraqitjes se deklarates vjetore te te ardhurave dhe te bilancit te veprimtarise vjetore me anekset perkatese, behet rillogaritja e shumes se tatimit vjetor te pagueshem nga tatimpaguesi. Nese tatimi i deklaruar ne baze te deklarates vjetore te te ardhurave dhe te bilancit vjetor eshte me i madh se paradheniet e bera gjate vitit, tatimpaguesi eshte i detyruar te derdhe diferencen brenda 15 ditesh nga data e paraqitjes se deklarates. Nese shumat e paradhenieve rezultojne me te medha nga ato te deklaruara ne deklaraten vjetore te te ardhurave, organet tatimore jane te detyruara ti njohin keto shuma per shlyerjen e detyrimeve tatimore te prapambetura ose per pagesen e detyrimeve tatimore te ardhshme. Me kerkesen e tatimpaguesit keto shuma mund ti rikthehen atij brenda 15 ditesh nga marrja e deklarates tatimore.
4. MBAJTJA NE BURIM E TATIMIT MBI TE ARDHURAT
4.1. MBAJTJA NE BURIM E TATIMIT MBI TE ARDHURAT
Ne zbatim te nenit 33 te ligjit, çdo person qe ben nje pagese lidhur me te ardhurat sipas pikave "a" deri ne "e" te ketij neni, mban ne burim tatimin mbi te ardhurat. Te ardhurat per te cilal tatimi mbahet ne burim dhe masa e tatimit per çdo lloj te ardhurash jane si me poshte :
4.1.1. Te ardhurat nga dividentet.
Te ardhurat qe shperndajne shoqerite tregetare apo shoqerite e tjera te njohura me ligj , ne
formen e dividentit jane te ardhura te tatueshme dhe tatohen :
-10 perqind, kur perfituesi i ketyre te ardhurave eshte individ rezident shqiptar .
-15 perqind, kur perfituesi i ketyre te ardhurave eshte individ jorezident shqiptar (i huaj).
-15 perqind kur perfituesi i ketyre te ardhurave eshte nje ent i cfaredoshem qe nuk eshte i
regjistruar per tatimet. Me ente duhen kuptuar institucionet e ndryshme shteterore qendrore apo lokale, institucionet e ndryshme jo shteterore, etj. Pra, per keto ente te cilat zoterojne aksione te nje shoqerie, tatimi llogaritet dhe mbahet ne burim ne masen 15 perqind nga shoqeria qe shperndan dividentet.
-15 perqind, kur perfituesi i ketyre te ardhurave eshte nje shoqeri e regjistruar per tatimet e
cila zoteron me pak se 25 perqind ne vlefte apo ne numer te kapitalit aksioner apo te se drejtes se votes ne shoqerine qe shperndan dividentet.
-Zero perqind, kur perfituesi i te ardhurave nga dividenlet eshte shoqeri e regjistruar per
tatimet e cila zoteron jo me pak se 25 perqind ne vlefte apo ne numer te kapitalit aksioner apo te se drejtes se votes ne shoqerine qe shperndan dividentet.
4.1.2. Te ardhurat nga ndarjet e fitimit.
Te ardhurat qe shperndajne ortakerite, ne formen e ndarjes se fitimit jane te ardhura te
tatueshme dhe tatohen :
-10 perqind, kur perfituesi i ketyre te ardhurave eshte indlvid rezident shqiptar.
-15 perqind, kur perfituesi i ketyre te ardhurave eshte individ jorezident shqiptar (i huaj).
-15 perqind, kur perfituesi i ketyre te ardhurave eshte nje shoqeri e regjistruar per tatimet e
cila zoteron me pak se 25 perqind te kapitalit themeltar te ortakerise .
-zero perqind, kur perfituesi i te ardhurave nga ndarja e fitimit eshte shoqeri e regjistruar
per tatimet e cila zoteron jo me pak se 25 perqind te kapitalit themeltar ne ortakeri .
4.1.3. Te ardhurat nga interesat, perveç interesave te bonove te thesarit dhe te letrave te tjera me vlere te emetuara nga Qeveria para dates 1 janar 1999. Keto te ardhura tatohen ne masen :
-10 perqind, kur perfituesi i ketyre te ardhurave eshte individ rezident shqiptar .
-15 perqind, kur perfituesi i ketyre te ardhurave eshte individ jorezident shqiptar (i huaj).
-15 perqind, kur perfituesi i ketyre te ardhurave eshte nje ent i çfaredoshem qe nuk eshte i
regjistruar per tatimet.
-zero perqind, kur perfituesi i ketyre te ardhurave eshte shoqeri e regjistruar per tatimet, pasi ne kete rast perfituesi eshte i detyruar t'i perfshije keto te ardhura ne te ardhurat e bisnesit te tij
4.1.4. Te ardhurat e perfituara nga pagesat per te drejten e autorit dhe pronesine
intelektuale.
Keto jane te ardhura qe lindin nga perdorimi apo e drejta per te perdorur te drejtat e autorit ne letersi, veprat artistike apo shkencore, qe perfshijne perdorimin apo te drejten per te perdorur filmat kinematografike, filmat apo tipet e incizimeve te radios apo TV, cdo patente, marke tregtare, skice apo model, projekt, formule sekrete apo proces teknollogjik, pajisje industriale, tregtar apo shkencore ose infonnacion industrial, tregtar apo shkencor .
per keto te ardhura personi qe ben pagesen, mban ne burim tatimin ne masen:
-10 perqind, kur perfituesi i ketyre te ardhurave eshte individ rezident shqiptar .
-15 perqind, kur perfituesi i ketyre te ardhurave eshte person jorezident shqiptar (i huaj).
-15 perqind, kur perfituesi i ketyre te ardhurave eshte nje ent i çfaredoshem qe nuk eshte i regjistruar per tatimet.
-zero perqind, kur perfituesi i ketyre te ardhurave eshte shoqeri e regjistruar per tatimet.
Ne rastin e fundit (zero perqind), kur perfituesi i ketyre te ardhurave eshte shoqeri rezidente shqiptare apo shoqeri jo rezidente por e regjistruar ne Shqiperi, dhe kjo shoqeri deklaron se te
ardhurat e perfituara do ti inkludoje ne te ardhurat nga biznesi i saj, shoqeria qe ben pagese nuk mban tatimin ne burim.
Kur personi qe ben pagesen nuk eshte shoqeri apo ent publik, duke qene se nuk ka burim, te ardhurat nga e drejta e autorit apo pronesia intelektuale, deklarohen nga individi qe perfiton keto te ardhura dhe paguhet po nga vete ai ne buxhet.
4.1.5. Te ardhurat nga sherbimet teknike dhe sherbimet e menaxhimit. Keto te ardhura tatohen si me poshte:
15 perqind, kur perfituesi i ketyre te ardhurave eshte individ rezident shqiptar.
15 perqind, kur perfituesi i ketyre te ardhurave eshte person jorezident (i huaj).
15 perqind, kur perfituesi i ketyre te ardhurave eshte nje ent i cfaredoshem qe nuk
eshte i regjistruar per tatimet.
zero perqind, kur perfituesi i ketyre te ardhurave eshte shoqeri e regjistruar per tatimet.
4.1.5.1. Te ardhurat nga qeradhenia. Ne kuptim te pikes "d" te nenit 33 te ligjit lidhur me tatimin e mbajtur ne burim per qeradhenien, çdo tatimpagues i regjistruar si subjekt i TVSH-se apo i biznesit te vogel, apo çdo person tjeter (ent i çfaredoshem), per rastet kur paguan detyrim qeraje per ndertesa apo toke te marre prej tij, eshte i detyruar qe kur ben pagesat e qerase, te mbaje tatimin ne burim dhe ta transferoje ate ne buxhet si me poshte:
10 perqind, kur perfituesi i ketyre te ardhurave eshte individ rezident shqiptar.
15 perqind, kur perfituesi i ketyre te ardhurave eshte person jorezident (i huaj).
zero perqind, kur perfituesi i ketyre te ardhurave eshte shoqeri e regjistruar per
tatimet.
Kur qeramarresi eshte person fizik natyral, tatimi nuk do te mbahet ne burim, por do te
deklarohet dhe paguhet ne organet tatimore nga qeradhenesi sipas nenit 13 te ligjit (ne rast se qeradhenesi eshte person fizik natyral).
4.1.6. Te ardhurat nga sherbimet e instalimeve, montimeve, ndertimeve dhe puneve mbikqyrese.
Keto te ardhura tatohen si me poshte:
15 perqind, kur perfituesi i ketyre te ardhurave eshte individ rezident shqiptar .
15 perqind, kur perfituesi i ketyre te ardhurave eshte person jorezident (i huaj).
15 perqind, kur perfituesi i ketyre te ardhurave eshte nje ent i çfaredoshem qe nuk
eshte i regjistruar per tatimet.
zero perqind, kur perfituesi i ketyre te ardhurave eshte shoqeri e regjistruar per tatimet.
per te ardhurat e permendura ne pikat 4.1.5. dhe 4.1.6. per te cilat tatimi mbahet ne burim, moment pagese do te konsiderohet muaji brenda te cilit eshte furnizuar sherbimi.
4.1.7. Te ardhurat nga veprimtarite artistike, argetuese dhe sportive.
Keto te ardhura tatohen:
-15 perqind, kur perfituesi i ketyre te ardhurave eshte individ rezident shqiptar apo individ jorezident shqiptar te paregjistruar si tatimpagues ne organet tatimore.
-zero perqind, kur perfituesi i ketyre te ardhurave eshte shoqeri e regjistruar per tatimet. Te ardhurat e percaktuara ne pikat 4.1.5,4.1.6. dhe 4.1.7. me siper dhe qe i referohen pikave "d", "dh", dhe "e" te ligjit, kane te bejne me pagesat qe bejne te gjithe personat rezidente shqiptare, organet e qeverisjes qendrore e vendore si dhe çdo subjekt tjeter, per individe te ndryshem (te paregjistruar per tatimet) te cilet furnizojne sherbime te çfaredoshme per keto persona. Sherbime te tilla jane sherbimet teknike te mirembajtjes, te instalimit, te montimit, te puneve mbikqyrese, sherbimet e transportit, sherbimet e menaxhimit, sherbimet e konsulences, sherbimet e perfaqesimit, si dhe çdo sherbim tjeter. Ketu nuk behet fjale ne asnje rast per furnizime mallrash.
Ne rast se nje tatimpagues jorezident merr te ardhura nga burime te permendura ne pikat 4.1.5, 4.1.6. dhe 4.1.7, ai mund te zgjedhe te tatohet sikur te kishte nje njesi te perhershme ne Shqiperi. Ne kete rast ai duhet te paraqese nje deklarate nepermjet te ciles ai njofton personin qe ben pagesen si dhe organin tatimor se te ardhurat e siguruara prej tij do te perfshihen ne te ardhurat e bisnesit qe ai ushtron ne Shqiperi. Si rrjedhoje tatimpaguesi ne kete rast do te tatohet per fitimin neto te percaktuar sipas ligjit "per tatimin mbi te ardhurat" .Kur perfituesi i ketyre te ardhurave nuk e paraqet deklaraten e mesiperme, personi qe ben pagesen eshte i detyruar te mbaje tatimin ne burim ne masen 15 perqind ne momentin e pageses. Pra, tatimpaguesve jorezidente te cilet perfitojne te ardhura si ato te permendura ne pikat "d", "dh", dhe "e" te paragrafit 1 te nenit 33 te ligjit, u lihet alternativa per ti inkluduar te ardhurat e perfituara nga keto pagesa ne rezultat, per tu tatuar ne kete menyre mbi fitimin neto, me kushtin qe ata te kene nje seli te perhershme ne Shqiperi.
Shembull :
Nje kompani italiane dergon nje specialist per te kryer nje sherbim teknik per nje shoqeri rezidente shqiptare. Kompania italiane i kerkon shoqerise rezidente shqiptare qe te paguaje 150 mije per kete specialist. Kostot e bisnesit qe lidhen me kete specialist (per shembull kosto e strehimit, e zyres, etj.) arrijne ne 100 mije leke.
Sipas pikes 1.d te nenit 33, shoqeria rezidente shqiptare duhet te mbaje ne burim tatimin prej 22 500 leke (150 mije x 15 perqind). Por, ne rast se kompania italiane deklaron se zgjedh te tatohet me tarim mbi fitimin (ne perputhje me nenin 33 pika 4), atehere ajo duhet te regjistrohet si tatimpagues rezident shqiptar. Ne kete rast shoqeria rezidente shqiptare nuk mban tatimin ne burim, kurse kompania italiane paguan tatimin mbi fitimin ne masen 12.500 leke "150 mije -100 mije ) x 25 %".

4.2. MBAJTJA E TATIMIT NE BURIM pER PAGESA TE KRYERA NGA JOREZIDENTET
Ne zbatim te pikes 2 te nenit 33 te ligjit, edhe personat jorezidente mbajne ne burim tatimin per te gjitha pagesat (percaktuar ne piken 1 te nenit 33 te ligjit) e kryera nga ana e tyre, kur keto pagesa kryhen nepermjet selise se perhershme qe ata kane ne Republiken e Shqiperise, apo perfaqesuesit te emeruar prej tyre.
Tatimi i mbajtur ne burim sipas paragrafeve te pikes 4.1. dhe 4.2. evidentohet nga personat rezidente ne Republiken e Shqiperise, organet e qeverisjes qendrore dhe vendore, si dhe nga cdo subjekt tjeter i njohur si i tille nga legjislacioni ne fuqi, nepermjet regjistrimeve ne librat perkates te evidentimit, te cilet permbajne emrin e subjektit perfitues te pageses, pagesen e perfituar dhe tatimin e mbajtur ne burim.
4.3. MBAJTJA pERFUNDIMTARE E TATIMIT
Tatimi mbahet ne burim ne masen 10% per te gjithe dividentet e paguar nga nje person rezident, nje individi rezident. Ky tatim eshte tatimi perfundimtar i pagueshem nga individi rezident qe merr dividente nga persona rezidente. Ne kete rast keto individe perjashtohen nga detyrimi per te deklaruar dhe paguar tatimin mbi te ardhurat personale nga dividentet.
Shembull :
Per shoqerine:
Fitimi para tatimit 1.000.000 leke
Tatimi mbi fitimin (25%) 250.000 leke
Dividente per tu shperndare 750.000 leke
Tatimi i mbajtur ne burim per dividentin
(sipas nenit 34) 75.000 leke per aksioneret :
Te ardhurat e aksionereve 675.000 leke
Tatimi mbi te ardhurat personale (10%) 0 leke
Ngarkesa fiskale totale :
Tatimi mbi fitimin e shoqerise 250.000 leke
Tatimi i mbajtur ne burim per dividentet 75.000 leke
Tatimi mbi te ardhurat personale 0 leke
-Shuma 325.000 leke
Ndarjpe e fitimit te kryera nga nje ortakeri rezidente, per nje perfitues individ rezident tatohen ne burim ne masen 10 perqind. Ky tatim eshte tatimi perfundimtar i pagueshem nga individi rezident qe merr ndarje fitimi nga persona rezidente. Ne kete rast keto individe perjashtohen nga detyrimi per te deklaruar dhe paguar tatimin mbi te ardhurat personale nga ndarjet e fitimit.
Interesat per depozitat bankare, certifikatat e kursimit, letrat e tjera me vlere, apo instrumente te ngjashme, tatohen ne burim ne masen 10%. Ky tatim eshte tatimi perfundimtar i pagueshem nga individi rezident qe merr interesa nga persona rezidente. Ne kete rast keto individe perjashtohen nga detyrimi per te deklaruar dhe paguar tatimin mbi te ardhurat personale nga interesat.
Pagesat e qerase te kryera nga nje person, per nje perfitues person fizik natyral, tatohen ne burim ne masen 10 perqind. Ky tatim eshte tatimi perfundimtar i pagueshem nga individi qe merr te ardhura nga qaraja. Ne kete rast keta individe perjashtohen nga detyrimi per te deklaruar dhe paguar tatimin mbi te ardhurat personale nga qeraja.
4.4. TRANSFERIMI I ÇMIMIT
"Transferimi i çmimit" , qe ne nje formulim me te gjere mund te shprehet "Transferimi i fitimit nepermjet ndryshimit te çmimeve", ka te beje kryesisht me persona te lidhur si: shoqeri, dege apo filiale qe jane pjese te nje grupi kompanish, te nje multinacionaleje apo ortakerie, apo qe zoterohen nga i njejti person apo grup personash, etj. , te cilat jane te shperndara dhe ushtrojne bisnesin ne dy ose me shume shtete, ne te cilat trajtimi tatimor eshte i diferencuar .
Duke qene se keta persona kane lidhje te veçanta midis tyre (pra kontrollojne njeri-tjetrin apo kontrollohen nga te njejtet persona apo i perkasin te njejtes kompani multinacionale) ato mund te vendosin çmimet e shitjes per lendet e para, gjysemproduktet apo produktet qe levizin nga njeri tek tjetri ne menyre te tille qe pjesa me e madhe e fitimit te transferohet ne ate vend ku tatim fitimi eshte me i ulet ose ku nuk ka tatim fare.
Çdo korrigjim i transferimit te çmimit mund te behet vetem nepermjet nje komisioni te ngritur prane Drejtorise se Pergjithshme te Tatimeve ne Ministrine e Financave. Nese nje organ tatimor kerkon te zbatoje kete dispozite, ajo duhet t'ja kaloje duhet t'ja kaloje çeshtjen komisionit te lartpermendur. Ky Komision zbaton nenin. 36 duke iu referuar rigorozisht udhezuesit te OECD-se te botuar ne vitin 1995 per transferimin e çimimit.
Ky Komision hyn ne marreyeshje detyruese me tatimpaguesin, mbeshtetur ne piken 2 te nemt 36, per te percaktuar qe me perpara transferimin e çmimit. Nje marreveshje e tille do te nenshkruhet nga Drejtori i pergjithshem i Tatimeve.
4.5. KREDITIMI I TATIMIT TE HUAJ
Nem 37 (paragrafi 1 dhe 2) ka te beje me kreditimin e tatimit qe tatimpagues rezidente ne Republiken e Shqiperise kane paguar ne yende te tjera Gashte territorit te Republikes se Shqiperise) per fitime qe ata kane realizuar ne ato vende. Por ky reduktim nuk do te kaloje myelin e tatimit Shqiptar qe do te aplikohej mbi ato te ardhura sikur ato te realizoheshin brenda territorit te Republikes se Shqiperise.
Shembull :
Rasti 1: Nje person juridik, rezident ne Shqiperi ka aktivitet ne Shqiperi si edhe nje dege ne Itali, ku realizon fitim neto si me poshte:
-nga aktiviteti ne Shqiperi 1.000.000 leke;
-nga aktiviteti ne Itali 600.000 leke.
Ne baze te dispozitave te ketij ligji (neni 17) ky person, meqenese eshte rezident Shqiptar , i nenshtrohet tatimit ne Shqiperi mbi fitimet e realizuara nga te gjitha burimet, brenda dhe jashte territorit te Republikes se Shqiperise.
Pra detyrimi tatimor ne Shqiperi do te jete:
-fitimi ne total 1.600 .000 leke
-tatim fitimi = 1.600 .000 x 25 % = 400.000 leke
Por, per fitimin qe ka realizuar ne Itali tatimpaguesi eshte tatuar atje (si jo rezident) me tarifen e tatim fitimit ne Itali qe eshte 36%. Pra, tatimi i paguar ne Itali:600.000 x 36% = 216.000 leke
Tatimpaguesi sjell dokumentacionin e plote qe verteton pagesen e ketij tatimi ne Itali. Pas kesaj, Organi Tatimor Shqiptar ben reduktimin e tatimit si me poshte:
-tatimi qe duhej te paguhej sikur te ardhurat e realizuara ne Itali te realizoheshin ne Shqiperi: 600.000 x 25% = 150.000 leke. Pikerisht per kete shume do te behet reduktimi i tatimit, pra:
400.000 -150.000 = 250.000 leke, qe eshte detyrimi perfundimtar i tatim fitimit qe ky subjekt do te paguaje ne Shqiperi.
Rasti 2: Supozojme se i njejti person juridikshqiptar ka nje dege per ushtrimin e aktivitetit te tij ne Hungari, ku tarifa e tatim fitimit eshte 18 % .Ne kete rast do te kishim:
-fitimi i realizuar ne Shqiperi l.000.000 leke
-fitimi i realizuar ne Hungari 600.000 leke
Detyrimi tatimor ne baze te nenit 17 te ligjit:
1.600.000 x 25% = 400.000 leke
Por, per fitimin qe ka realizuar ne Hungari, tatimpaguesi eshte tatuar atje me tarifen 18% .Pra tatim fitimi i paguar ne Hungari: 600.000 x 18 % = 108.000 leke. Ne kete rast, meqenese tatimi i paguar ne Hungari (18%) nuk e kalon tatimin e pagueshem per ato te ardhura ne Shqiperi (25%), eshte pikerisht kjo shume, pra 108.000 leke qe do te reduktohet nga detyrlmi tatimor ne total. Ne kete rast, pasi nga tatimpaguesi te jete marre dokumentacioni i plote qe ka realizuar te ardhurat dhe ka paguar tatimin ne Hungari ne kete shume, kreditimi i tatimit do te behet si me poshte:
400.000 -108.000 = 292.000 leke, qe eshte detyrimi perfundimtar i tatimfitimit qe ky subjekt do te paguaje ne Shqiperi .
Siç shihet, kreditimi (reduktimi) i tatim fitimit te paguar jashte per fitime te realizuara jashte, ne asnje rast nuk duhet te kaloje, pra mund te jete me i vogel ose i barabarte, se tatimi qe do te paguhej ne Shqiperi nese ato fitime do te realizoheshin ne Shqiperi.
I njejti parim vlen edhe per tatimin e individeve. Nje individi rezident shqiptar do ti kreditohet tatimi mbi te ardhurat i paguar jashte Shqiperise per te ardhura te realizuara jashte (perkundrejt dokumentave vertetuese) , por jo me shume se tatimi qe do te paguhej ne Shqiperi nese ato te ardhura do te realizoheshin ne Shqiperi.
Pra, gjithmone, kreditohet (ose reduktohet) tatimi i paguar Jashte Shqiperise per fitime ose re ardhura te realizuara jashte Shqiperise dhe nuk preket tatimi i te ardhurave te realizuara ne Shqiperi.
Paragrafi 3 i nenit 37 lidhet me kreditimin (ose reduktimin) e humbjeve qe nje tatimpagues ptrson juridik rezident shqiptar ka realizuar jashte, perkundrejt fitimit qe ai person ka realizuar ne Shqiperi. Ne kete rast veprohet sikur neni 27 (Mbartja e Humbjeve) te zbatohej ne çdo vend te huaj.
Shembull: Nje person juridik rezident shqiptar perveç aktivitetit ne Shqiperi ka krijuar nje dege ne Itali (p.sh. aty mund te ambalazhoje produktet dhe te perfundoje kontrata Shitjeje per tregun Italian), dhe, dega ne Itali vitin e pare rezulton me humbje dhe vitin e dyte me fitim. Te shohim si do te behet kreditimi (reduktimi) i humbjes ne baze te dispozitave re paragrafit te trete te nenit 37:
per vitin 2001 :
-fitimi ne Shqiperi l.000.000 leke
-humbja e deges ne Itali 200.000 leke
-fitimi nga te gjitha burimet brenda dhe jashre Shqiperise (fitimi
boreror ose global) 800.000 leke
-tatim fitimi ne Shqiperi 800.000 x 25% = 200.000 leke
-tatim fitimi ne Itali = 0.
Per vitin 2002:
-fitimi ne Shqiperi 1.000.000 leke
-fitimi ne Itali 600.000 leke
-fitimi nga te gjitha burimet brenda
dhe jashte Shqiperise (fitimi boteror) 1.600.000 leke
-tatim fitimi ne Shqiperi si rezident (neni 17) i llogaritur per fitimin global
1.600.000 x 25% = 400.000 leke
-tatim fitimi ne Itali 600.000 x 36% = 216.000 leke
-Kreditimi (reduktimi) i tatimit te paguar ne Itali do te behet ne menyren dhe ne masen qe
vijon: Nga fitimi i vitit 2002 i deges ne Itali mbartet (zbritet) humbja e vitit te meparshem 600.000 - 200.000 = 400.000 leke (sipas nenit 27). per kete shume llogaritet tatimi sikur ky fitim te ishte realizuar ne Shqiperi (sipas paragrafit 1 dhe 2 te nenit 37), pra 400.000 x 25% = 100.000. Eshte pikerisht kjo shume qe do te reduktohet nga detyrimi tatimor global. Pra detyrimi tatimor perfundimtar per tatimin mbi fitimin qe do te paguaje personi juridik ne Shqiperi per vitin 2002, eshte: 400.000 - 100.000 = 300.000 leke.
Paragrafi 4 i nenit 37 jep faktin qe (kreditimi) reduktimi i tatim fitimit i paguar ne vende te tjera per te ardhura te realizuara apo humbje te pesuara ne ato vende do te behet sipas metodave re pershkruara me lart per cdo vend ne menyre te vecante .
4.6. DISPOZIT A KALIMTARE
Pika 5 e nenit 38, duhet kuptuar si vijon :
per efekt tatimor, cdo humbje e ndodhur ne vitin 1996, 1997 dhe/ose 1998 dhe e dokumentuar ne deklaraten tatimore vjetore te ketyre viteve (bilanc), do te lejohet te mbartet sipas nenit 27 te ligjit. Fjalet "deklaratat e fitimit te vitit 1998" kane kuptimin "deklarata e fitimit e pranuar nga administrata tatimore" .Humbjet e pesuara si rrjedhoje e trazirave gjate viteve 1996 e 1997, ne baze te paragrafit 5 te nenit 38 te ligjit nuk mbarten.
Ne zbatim te ketij neni, tatimpaguesit qe perfitonin lehtesite tatimore, sipas nenit 6 te ligjit nr. 7677, date 03.03.1993 "Per tatimin mbi fitimin" do te vazhdojne t'i gezojne ato deri ne perfundimin e afatit te lehtesise tatimore te perfituar. Ndersa subjektet e krijuara mbas dates se hyrjes ne fuqi te ligjit nr. 8438, date 28.12.1998, nuk perfitojne me lehtesi tatimore.
Gjithashtu, do te gezojne lehtesite tatimore dhe perjashtimet, te gjithe tatimpaguesit e parashikuar ne ligjet: nr. 7665, date 21.1.1993 "Per zhvillimin e zonave qe kane perparesi turizmin" nr. 8098. date 28.3. 1996 "Per statusin e te verberit" dhe me dekretin nr. 782, date 22.2.1994 "Per sistemin fiskal ne sektorin e hidrokarbureve".
4.7. SHFUQIZIME
Sipas nenit 39 te ketij ligji, ligji nr .7786, date 27.01.1994 "Per tatimin mbi te ardhurat personale" me ndryshimet perkatese dhe ligji nr.7677, date 03.03.1993 "Per Tatimin mbi Fitimin" me ndryshimet perkatese, shfuqizohen, Shfuqizohen gjithashtu dhe te gjitha dispozitat e tjera qe bien ne kundershtim me kete ligj .
Udhezimi i Ministrit te Financave nr. 3, date 13.4.2000 "Per tatimin mbi te ardhurat", shfuqizohet.
4.8. HYRJA NE FUQI
Ky udhezim hyn ne fuqi menjehere.

MINISTRI
Anastas Angjeli


Komente: Shfleto artikuj te tjere per:
Postuar nga: admin
Lexuar: ikub #:
 0
TATIM
 1.537 202110006





   
 
  *Nese nuk e lexoni kodin atehere ringarkoni faqen per nje kod te ri.


Kerkoni Gjeni Prona









| Shto tek te Preferuarat




Spitali Amerikan